Emekli Maaşlarında Büyük Çöküş: Rakamlar İsyan Ettiriyor

Türkiye’de milyonlarca emekliyi yakından ilgilendiren tablo giderek ağırlaşıyor. Asgari ücret artışlarının doğrudan emekli aylıklarını belirlemediği biliniyor; ancak asgari ücrete yapılan her zam piyasaya anında yansıyor. Gıda, kira, ulaşım ve temel tüketim kalemleri yükselirken emekli maaşları aynı hızla artmıyor. İşte tam da bu nedenle emekli aylığı ile asgari ücret arasındaki oran hayati önem taşıyor.

Veriler, yıllar içinde emeklilerin nasıl sistematik biçimde geriye düştüğünü açıkça ortaya koyuyor.

2001’de 1,6 Kat Fazlaydı, 2016’da Asgari Ücretin Altına Düştü

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verilerine göre:

• 2001 yılında en düşük SSK emekli aylığı, asgari ücretin 1,6 katı seviyesindeydi.

• 2003’te bu oran 1,47 kata geriledi.

• Yıllar içinde kademeli düşüş sürdü.

• 2016 itibarıyla emekli aylığı asgari ücretin altına indi.

2003 yılında emekli maaşı, asgari ücretten yüzde 47 daha fazlaydı. Bugün gelinen noktada tablo tersine döndü; emekli maaşları asgari ücretin gerisine itildi.

2008 Kırılma Noktası: Sistem Değişti, Dengeler Bozuldu

2008 yılında emekli aylığı hesaplama sistemi değiştirildi. Aynı dönemde “Emekli maaşı asgari ücretin en az %110’u kadar olur” hükmü yürürlükten kaldırıldı. Bu düzenleme, emeklilerin gelir güvencesini zayıflatan en kritik adımlardan biri olarak görülüyor.

Uzman değerlendirmelerine göre, 2008’de sistem değişmemiş olsaydı bugün emekli maaşları yaklaşık 45.000 TL seviyelerinde olabilecekti. Ancak mevcut tabloda milyonlarca emekli açlık sınırının altında, memurlar ise yoksulluk sınırına sıkışmış durumda.

En Düşük Emekli–Memur Maaşı Arasındaki Makas Patladı

2023 Temmuz ayında:

• En düşük emekli aylığı: 7.500 TL

• En düşük memur maaşı: 11.850 TL

• Aradaki fark: %58

Bugün ise:

• En düşük memur maaşı yaklaşık 62.000 TL seviyesine çıktı.

• Aynı dönemde emekli aylığı artış hızı çok daha sınırlı kaldı.

• Aradaki fark %369’a ulaştı.

Bu dramatik artış, görev aylığı ile emekli aylığı arasındaki makasın memur aleyhine açıldığını net biçimde ortaya koyuyor.

Memur Emeklileri: Oran %96’dan %41’e Geriledi

2002 yılında en düşük emekli memur aylığı, en düşük memur maaşının %96’sı düzeyindeydi. Bugün bu oran %41 seviyelerine kadar düşmüş durumda.

Memur emeklileri, özellikle 22.157 TL’lik seyyanen artışın emeklilik hesaplamasına dahil edilmemesini “hak gaspı” olarak nitelendiriyor. En düşük emekli memur aylığı 27.772 TL seviyesindeyken, yalnızca bu seyyanen tutarın bile maaşın %80’ine denk geldiği ifade ediliyor.

Bunun yanı sıra:

• 10.000–15.000 TL arası uzmanlık, başöğretmenlik ve benzeri ek ödemeler emeklilik müktesebatına sayılmıyor.

• Aylık Bağlama Oranı (ABO) %75’ten %50’ye düşürüldü.

Örneğin 80.000 TL maaş alan bir öğretmenin taban maaşı 50–55 bin TL bandında. Emekli olduğunda alacağı aylık yaklaşık 40.000 TL civarında kalacağı için birçok öğretmen emekliliği erteleyip 65 yaşını bekliyor. Bu durum, atanamayan öğretmenler için kadro açılmasını da dolaylı olarak engelliyor.

Prim Gününde Eşitlik, Maaşta Taban Eşitlemesi

3600–5000 gün prim ödeyenlerle 9000–12000 gün yüksek prim ödeyenlerin tabanda eşitlenir noktaya gelmesi, uzun yıllar yüksekten prim yatıran kesimde ciddi rahatsızlık yaratıyor. “En düşük emekli aylığı” uygulamasının, prim adaletini zedelediği savunuluyor.

Öte yandan kamuda işçi statüsünde çalışanların hem görev maaşlarının hem de emekli aylıklarının memurlardan daha yüksek olması da tartışma konusu.

Sendikalara Tepki: “Maliye Değil, Gerçekler Konuşulmalı”

Memur emeklileri, sendikaların yeterince güçlü tepki göstermediğini savunuyor. “Sendikacıya düşen, maliyenin gerekçelerini değil memurun gerçeklerini haykırmaktır” görüşü öne çıkıyor.

Toplu İş Sözleşmesi (TİS) kapsamında yapılan zamların beklenen enflasyon üzerinden belirlenmesi nedeniyle emeklilerin enflasyona ezdirildiği ifade ediliyor.

Mücadele Çağrısı

Memur emeklileri, hem gasp edildiğini savundukları haklar için hem de aktif görevdeki memurların geleceği adına daha örgütlü bir mücadele çağrısı yapıyor. Sosyal medya platformları ve sahada daha güçlü dayanışma vurgusu öne çıkıyor.

Tablo net:

• Asgari ücretin altında emekli maaşı alan memurlar var.

• Görev aylığı ile emekli aylığı arasındaki makas hızla açılıyor.

• Emekliler geçim sıkıntısı içinde.

Bugün memur emeklileri ciddi bir ekonomik baskı altında. Rakamlar yalnızca istatistik değil; milyonlarca hanede yaşanan gerçek bir geçim krizinin göstergesi.

Birlik, dayanışma ve hak arama çağrıları yükselirken, gözler ekonomi yönetiminin ve karar alıcıların atacağı adımlara çevrilmiş durumda.