Jeoloji kelimesi, Latince Geos=Yer ve Logos=Bilim kelimelerinden türemiş olup, Yerbilimi anlamına gelir ve üzerinde yaşadığımız yerkürenin tümüyle ilgilenir.Dolayısıyla yerküredeki her olay jeolojinin konusudur.

Bugünkü ilk yazımızda Dünyamız ya da yerküremizin oluşum senaryolarını inceleyelim. Dünyamızın yaşı 4.6 ila 5 milyar yıl olarak kabul edilmektedir. En kabul gören senaryoya göre yaklaşık 4,6 milyar yıl önce muhtemelen bir yıldız patlaması sonucu oluştu. Bu patlama sonucu Güneş oluştu.Devamında küçük parçalar toplanmaya ve gittikçe daha büyük nesnelere dönüşmeye başladı. Bunun sonucunda da bizim gezegen dediğimiz yapılar oluşmaya başladı. Bizim yaşadığımız gezegene Dünya adı verildi.

Yerküre, yer ya da Dünya. Güneş sisteminin üçüncü yörüngedeki gezegeni. Yüzölçümü 510 milyon km2. Çapı ekvatorda 40.075 km, kutuplarda 40.007 km’dir. 510 milyon km2 yüzölçümünün 361 milyon km2’si okyanuslardan ve 149 milyon km2’si ise karalardan oluşan dünyamızın bugünkü 5 kıtalı şekli sabit olmayıp, hepsi tümüyle hareketlidir. Bu hareketleri de halen devam etmekte olup, bir kıtanın yılda 2 cm ilerlediğini kabul edersek 50 milyon yıl sonra 100 milyon santim=1.000 km uzaklıkta bir yerde olacağını öngörmek mümkündür..

Burada Pangea süper kıtasından da bahsetmemiz gerekir.Bugün yeryüzünde bulunan kıtalar 300 milyon yıl önce bir arada bulunuyordu. Modern Jeolojinin babası Alfred Wegener(1880-1930,Alman meteorolog ve yerbilimci) bugünkü kıtaların Pangea adıyla bir arada bulunduğunu ,daha sonra levhaların kayma teorisi uyarınca birbirinden uzaklaştığını belirtmiştir. Sadece bugünkü kıtaların gelecekte (gelecekle kasttetiğimiz yüz yıllar değil, milyonlarca yıl) kıtaların yine şekil değiştireceğidir.

Pangeo kıtası-300 milyon yıl önce , bütün kıtalar bir arada.

Evet;konumuz jeoloji, yani yer bilimi olunca bu seride sizlere jeoloji konusunda bilgiler vermeye çalışacağız.Dünyanın oluşumu, kıtalar, dağların oluşumu, levha tektoniği, tektonik, paleontoloji, petrografi, mineraloji, madenler, maden yataklarının oluşumu, magmatizma, volkanizma, sedimantasyon, metamorfizma, kayaç türleri ve daha da açabileceğimiz onlarca başlık. Bunları ilerleyen süreçlerde işlemeye çalışacağız.

Konuyu daraltırsak önce yerküremizi tanıyalım. Dünyanın çapı 12.740 km ve yarı çapı ise 6.370 km.dir. Yerin merkezi olan iç çekirdeğin bugünkü tahmini ısısı 6.300 derece civarındadır. Bu sıcaklık diğer katmanlarda daha soğuyarak yeryüzünde normal sıcaklıklara iner. Yerin katmanlarını inceleyecek olursak; Yerküre 3 ana katmandan oluşur.

1-Yer Kabuğu(Taşküre ya da Litosfer): Yerin ortalama 60 km kalınlığındaki dış kabuğu. Canlıların üzerinde yaşadığı çeşitli,taş,toprak ve kayalardan oluşan tabakadır.

2-Manto: Kabuğun altında bulunan, kabuk ile çekirdek arasında az kıvamlı, daha sıcak 2900 km kalınlığındaki katmandır.

3-Çekirdek: Mantonun altında bulunan ve yer merkezine kadar inen yoğun ısı ve basınç altında, yoğun metalik elementlerin bulunduğu tabakadır. Ateş küre adı da verilir.

Yerkürenin katmanları

Gelecek yazıda Yeryüzündeki kaya türleri anlatılacak