COP31’DE UZLAŞMA SAĞLANAMADI! SELMA ÇALIŞIR: “İKLİM KRİZİNİN BEDELİNİ KİM ÖDEYECEK?”

  • 22 Kasım 2026
COP31’DE UZLAŞMA SAĞLANAMADI! SELMA ÇALIŞIR: “İKLİM KRİZİNİN BEDELİNİ KİM ÖDEYECEK?”

Antalya’da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi, ülkeler arasında beklenen ortak uzlaşma sağlanamadan sona erdi. Türkiye ve Avustralya öncülüğünde hazırlanan “Antalya Paktı” taslağının kabul edilmemesini değerlendiren SMMM ve Bağımsız Denetçi Selma Çalışır, fosil yakıtlardan çıkış, iklim finansmanı ve adil dönüşüm konularındaki anlaşmazlıklara dikkat çekti. Çalışır, iklim mücadelesinin yalnızca hedef açıklamakla değil, dönüşümün ekonomik yükünü adil biçimde paylaşmakla mümkün olacağını vurguladı.

Antalya’da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31, uluslararası kamuoyunun beklediği kapsamlı ortak karar alınamadan tamamlandı. Türkiye ve Avustralya’nın yürüttüğü müzakereler sonucunda hazırlanan Antalya Paktı taslağı, ülkeler arasındaki görüş ayrılıkları nedeniyle kapanış oturumunda kabul edilmedi.

Konferansın 20 Kasım’da sona ermesi planlanırken sonuç metni üzerindeki anlaşmazlıklar görüşmelerin 22 Kasım’a kadar uzamasına neden oldu. Özellikle fosil yakıtlardan uzaklaşma hedefinin nihai metinde nasıl ifade edileceği, müzakerelerin en tartışmalı başlıklarından biri oldu.

Konuyu değerlendiren SMMM ve Bağımsız Denetçi Selma Çalışır, Antalya Paktı’nın kabul edilmemesinin iklim değişikliğiyle mücadeleden vazgeçildiği anlamına gelmediğini, ancak dünyanın hâlâ temel bir konuda ortak irade ortaya koyamadığını belirtti.

Çalışır, tartışmanın merkezindeki soruyu şöyle ortaya koydu: Kömür, petrol ve doğal gazdan nasıl ve ne hızla uzaklaşılacak?

FOSİL YAKITLAR TARTIŞMASI UZLAŞMANIN ÖNÜNÜ KESTİ

Selma Çalışır’a göre Antalya Paktı üzerindeki anlaşmazlık, basit bir kelime veya ifade tercihinden ibaret değildi. Fosil yakıtların uluslararası iklim kararlarında açıkça belirtilmesi, ülkelerin enerji yatırımlarını, ekonomik politikalarını ve gelecek yıllardaki müzakere süreçlerini doğrudan etkileyen siyasi bir anlam taşıyor.

Son taslakta daha önce kabul edilen Dubai Mutabakatı’na atıf yapılmasına rağmen fosil yakıtlardan uzaklaşma hedefinin yeni metinde açık ve bağımsız bir hüküm olarak yer almaması, Avrupa Birliği ve bazı ülkelerin tepkisine neden oldu.

Ülkelerin enerji üretimindeki konumları, ekonomik yapıları, enerji güvenliği kaygıları ve dönüşüm maliyetleri konusundaki farklılıkları uzlaşmayı zorlaştırdı.

Taslakta karbon yakalama teknolojilerinin yaygınlaştırılmasına yönelik ayrı bir hedef bulunurken fosil yakıtlardan çıkışın açıkça ifade edilmemesi de metnin öncelikleri konusunda tartışmaları artırdı.

İKLİM MÜCADELESİNİN EN BÜYÜK SORUNLARINDAN BİRİ: FİNANSMAN

Çalışır’ın değerlendirmesinde öne çıkan bir diğer önemli başlık ise iklim finansmanı oldu.

Gelişmekte olan ülkelerden enerji dönüşümünü hızlandırmaları, yenilenebilir enerji yatırımlarını artırmaları ve iklim değişikliğinin yol açtığı afetlere karşı altyapılarını güçlendirmeleri bekleniyor. Ancak bu dönüşümün gerçekleştirilebilmesi için gerekli finansmana erişim konusunda ciddi sorunlar bulunuyor.

Antalya Paktı taslağında gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaçları ile mevcut finansman kaynakları arasındaki açığa dikkat çekilmesine rağmen, sağlanacak kaynağın miktarı, hangi takvimle aktarılacağı ve ülkelerin bu finansmana nasıl erişeceği konusunda ortak bir noktaya ulaşılamadı.

Selma Çalışır, iklim diplomasisinde yalnızca ne yapılacağının değil, bunun ekonomik bedelinin kim tarafından ve hangi koşullarda karşılanacağının da belirleyici olduğunu vurguladı.

Özellikle ekonomik kaynakları sınırlı ülkelerin, yeterli finansman ve teknoloji desteği sağlanmadan hızlı bir dönüşüme zorlanmasının adil bir yaklaşım olmayacağına dikkat çekti.

TÜRKİYE AÇISINDAN ANTALYA ZİRVESİNİN ANLAMI

Türkiye’nin COP31’e ev sahipliği yapmasının diplomatik açıdan önemli bir sorumluluk olduğunu belirten Çalışır, çok sayıda ülkeyi aynı masa etrafında toplamanın tek başına bütün ekonomik ve siyasi çıkarları uzlaştırmaya yetmeyeceğini ifade etti.

Bununla birlikte ev sahibi ülkenin başarısının yalnızca organizasyon kapasitesiyle değil, ortaya çıkan sonuç metninin açıklığı, güvenilirliği ve uygulanabilirliğiyle de değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Çalışır’a göre Antalya Zirvesi’nin ortaya koyduğu en önemli derslerden biri, ortak bir metin oluşturabilmek uğruna iklim krizinin temel nedenlerini belirsiz bırakmanın kalıcı bir uzlaşma sağlamadığı gerçeği oldu.

“COP31’DE HİÇBİR ŞEY YAPILMADI” DEMEK DOĞRU DEĞİL

Zirvenin sonuçlarını değerlendirirken kabul edilmeyen Antalya Paktı ile konferans kapsamında alınan diğer kararların birbirinden ayrılması gerektiğine de dikkat çeken Çalışır, COP31’in bütünüyle sonuçsuz kaldığı yönündeki değerlendirmelerin doğru olmayacağını ifade etti.

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Sekretaryası tarafından yapılan değerlendirmelerde, adil geçiş başta olmak üzere bazı müzakere kararlarının alındığı ve elektrifikasyon alanında ilerleme sağlandığı belirtildi.

Dolayısıyla kabul edilemeyen metin, konferansın bütün çalışmalarını değil, geniş kapsamlı Antalya Paktı’nı ifade ediyor.

İKLİM KRİZİ VATANDAŞIN CEBİNİ, TARIMI VE SANAYİYİ ETKİLİYOR

Selma Çalışır, uluslararası iklim müzakerelerinin yalnızca devletlerin ve diplomatların gündeminde bulunan bir konu olarak görülmemesi gerektiğini belirterek, iklim politikalarının günlük yaşam üzerindeki ekonomik etkilerine dikkat çekti.

Kuraklığın tarımsal üretimi ve gıda maliyetlerini, aşırı sıcakların çalışma koşullarını, sellerin ise kentlerin altyapısını ve belediye bütçelerini doğrudan etkilediğini ifade eden Çalışır, enerji dönüşümünün maliyetinin de sanayicinin yatırım kararlarından vatandaşın elektrik faturasına kadar geniş bir alana yayıldığını vurguladı.

Uluslararası uzlaşmanın gecikmesinin iklim risklerini ortadan kaldırmadığını belirten Çalışır, ülkelerin kendi iklim politikalarını daha tutarlı hale getirmesi, finansman kaynaklarını erişilebilir kılması ve dönüşüm sürecinde toplumsal adaleti gözetmesi gerektiğini ifade etti.

“ÖNEMLİ OLAN YENİ BİR PAKTIN ADI DEĞİL, UYGULANABİLİR BİR ORTAK İRADE”

Değerlendirmesinin sonunda Antalya Zirvesi’nin ortaya koyduğu tabloya dikkat çeken Selma Çalışır, iklim mücadelesinin yalnızca uluslararası toplantılarda hedefler açıklamakla başarıya ulaşamayacağını vurguladı.

Çalışır’a göre fosil yakıtlardan uzaklaşma, iklim finansmanının güçlendirilmesi ve adil geçiş konuları birbirinden bağımsız ele alınamaz. Ekonomik dönüşümün maliyeti, ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ve toplumsal koşulları dikkate alınarak paylaşılmalı.

Antalya’da kabul edilmeyen bir metin olduğunu ancak iklim krizinin ertelenemeyecek kadar gerçek olduğunu belirten Çalışır, bundan sonraki zirvelerde asıl ölçütün daha etkileyici anlaşma isimleri değil, uygulanabilir ve güvenilir kararlar olması gerektiğine işaret etti.

Antalya’dan çıkarılması gereken temel sonuç ise açık: İklim politikalarında gerçek başarı, yalnızca dönüşümün hedeflerini belirlemekle değil, bu dönüşümün ekonomik ve toplumsal yükünü adil biçimde paylaşmakla mümkün olacak.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

Yeni Slow Radyo Yüz Ağdası