BAŞÖĞRETMEN ATATÜRK’ÜN İZİNDE: ÖĞRETMEN, EĞİTİM VE CUMHURİYET

  • 22 Kasım 2026
BAŞÖĞRETMEN ATATÜRK’ÜN İZİNDE: ÖĞRETMEN, EĞİTİM VE CUMHURİYET

Bursa Vatan Medya Gurubu köşe yazarı Zeki Baştürk makalesinde;

Bir ülkenin geleceği nasıl biçimlenir? Güçlü ordularla mı, büyük ekonomik yatırımlarla mı, görkemli yapılarla mı? Elbette bunların hepsinin bir değeri vardır. Ancak bir ülkenin gerçek gücü, yetiştirdiği insanın niteliğinde saklıdır. İnsanı yetiştiren, ona düşünmeyi, sorgulamayı, araştırmayı ve yaşamı anlamlandırmayı öğreten ise eğitimdir. Eğitimin mimarı da öğretmendir.
Bu nedenle öğretmenlik, yalnızca bir meslek değil; bir ülkenin geleceğini kurma, toplumu aydınlatma ve insanlığa değer katma sorumluluğudur.

24 Kasım, bu sorumluluğu ve kutsal görevi yeniden anımsadığımız anlamlı bir gündür. Atatürk’e verilen Başöğretmenlik unvanı, sıradan bir unvan değildi. Bu unvan, onun eğitim yoluyla bir ulusun kaderini değiştirme kararlılığının simgesiydi.

ATATÜRK VE EĞİTİM DEVRİMİ

Atatürk, eğitimi bağımsızlığın, çağdaşlaşmanın ve toplumsal gelişmenin vazgeçilmez koşulu olarak görüyordu. Onun eğitim anlayışını anlamak için Kurtuluş Savaşı yıllarına bakmak yeterlidir.

Ülke işgal altındayken, savaşın en zor günlerinde, 16 Temmuz 1921’de Ankara’da Maarif Kongresi’ni toplaması, eğitime verdiği önemin en çarpıcı göstergelerinden biridir. Cephede bağımsızlık mücadelesi sürerken o, ülkenin eğitim geleceğini düşünüyordu. Çünkü biliyordu ki savaş meydanlarında kazanılan zaferler, ancak eğitimli, bilinçli ve özgür düşünebilen kuşaklarla kalıcı hâle gelebilirdi.
Cumhuriyet’in ilanından sonra gerçekleştirilen eğitim devrimleri, bu düşüncenin yaşama geçirilmiş biçimidir.

3 Mart 1924’te Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edilerek eğitimde birlik sağlandı. Harf Devrimi gerçekleştirildi, Millet Mektepleri açıldı. Atatürk, kara tahta başına geçerek ulusuna okuma yazma öğretti. Kadınların eğitim hakkının genişletilmesi, kız çocuklarının öğrenim görmesinin önünün açılması ve bilimsel, laik, çağdaş eğitimin temellerinin güçlendirilmesi, Cumhuriyet’in aydınlanma atılımımın önemli adımlarıydı.

Atatürk’ün “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir.” sözü, eğitim anlayışının özünü anlatır. O, ezberleyen, sorgulamadan kabul eden, başkalarının düşünceleriyle yetinen insanlar değil; araştıran, sorgulayan, aklını kullanan ve bilimden yana tavır alan bireyler yetiştirmek istiyordu. Çünkü eğitim, yalnızca bilgi kazandırmak değil, insanı özgürleştirmektir. Kendi aklıyla düşünebilen, kendi kararlarını verebilen, haklarının ve sorumluluklarının bilincinde olan bireyler yetiştirmektir.

ÖĞRETMEN: BİR ÜLKENİN GELECEĞİNİ YETİŞTİREN İNSAN

Atatürk’ün “Öğretmenler! Yeni nesil sizin eseriniz olacaktır.” sözü, öğretmene duyduğu güvenin ve ona yüklediği sorumluluğun en açık ifadesidir.
Öğretmen, yalnızca ders anlatan, kitap bilgilerini aktaran kişi değildir. Bir çocuğun yeteneğini keşfeden, merak duygusunu geliştiren, düşünce dünyasına kapılar açan, kişiliğinin oluşmasına katkıda bulunan insandır. Bazen bir sözüyle bir öğrencinin yaşamını değiştirir, bazen farkında bile olmadan bir gencin geleceğine yön verir.
Bir öğretmenin başarısı, yalnızca yetiştirdiği öğrencilerin sınav sonuçlarıyla ölçülemez. Asıl başarı; düşünebilen, sorgulayabilen, insan haklarına saygılı, adalet duygusu gelişmiş, ülkesine ve insanlığa karşı sorumluluk taşıyan bireyler yetiştirebilmektir.

Ben de yıllarca bu mesleğin içinde bulunmuş bir eğitimci olarak öğretmenliğin anlamını yaşayarak öğrendim. Bir köy çocuğu olarak başladığım eğitim yolculuğunda devletin parasız yatılı okullarında okudum. Sonra öğretmen oldum.

Yıllar boyunca binlerce öğrencinin yaşamına dokunmaya, onların okuyan, düşünen, sorgulayan, araştıran ve aydınlık yarınlara inanan bireyler olarak yetişmesine katkıda bulunmaya çalıştım.

Bugün geriye dönüp baktığımda, öğretmenlik yıllarımın yaşamımın en değerli dönemlerinden biri olduğunu görüyorum. Çünkü bir öğrencinin başarısına tanıklık etmek, onun yaşamda kendi yolunu bulduğunu görmek, bir öğretmen için en büyük mutluluklardan biridir.

Öğretmenlikte emeklilik vardır ama öğrencilerden, eğitimden ve ülkenin geleceğinden emeklilik yoktur.

NASIL BİR EĞİTİM, NASIL BİR GELECEK?

Bugün eğitim üzerine yeniden ve daha derin düşünmek zorundayız. Nasıl bir insan yetiştirmek istiyoruz? Sorgulamadan kabul eden, ezberleyen, itaat eden bireyler mi; yoksa düşünen, araştıran, eleştiren, özgür iradesiyle karar verebilen insanlar mı?

Bu sorunun yanıtı, nasıl bir toplum ve nasıl bir ülke istediğimizin de yanıtıdır. Atatürk’ün eğitim anlayışı; bilimsel, laik, çağdaş, demokratik ve fırsat eşitliğini esas alan bir eğitim sistemini öngörür. Her çocuğun yeteneğini geliştirebildiği, ailesinin ekonomik koşulları ne olursa olsun nitelikli eğitime ulaşabildiği bir ülke, çağdaş uygarlık yolunda ilerlemenin temel koşuludur.

Eğitimde fırsat eşitliği, yalnızca bir dilek değil, sosyal devletin yerine getirmesi gereken temel sorumluluklardan biridir. Köyde doğan bir çocuğun da kentte doğan bir çocuk kadar eğitim olanaklarından yararlanabilmesi gerekir. Benim yaşam öyküm, bunun en güzel örneklerinden biridir.

Öte yandan öğretmenin ekonomik ve sosyal haklarının korunması, mesleki saygınlığının güçlendirilmesi ve özgür bir eğitim ortamında çalışabilmesi de büyük önem taşımaktadır. Öğretmenini değersizleştiren, eğitimcinin emeğini görmezden gelen bir toplumun geleceğini aydınlatması kolay değildir. Çünkü eğitim, bir ülkenin geleceğine yapılan en büyük yatırımdır. Bu yatırımın en önemli unsuru ise öğretmendir.

CUMHURİYET’İN AYDINLANMA YOLUNDA

Cumhuriyet, yalnızca bir yönetim biçiminin adı değildir. Aynı zamanda aklın, bilimin, özgürlüğün, eşitliğin ve çağdaşlaşmanın yoludur. Cumhuriyet’in kalıcı olması, onu anlayan, benimseyen ve kazanımlarına sahip çıkan kuşakların yetişmesiyle mümkündür.
Bu nedenle Cumhuriyet ile eğitim birbirinden ayrı düşünülemez. Laik ve bilimsel eğitim, demokratik toplumun temelidir. Özgür düşünce, sorgulama kültürü ve fırsat eşitliği ise Cumhuriyet’in aydınlanma ülküsünün vazgeçilmez öğeleridir.

Başöğretmen Atatürk’ün açtığı yolda yürümek, yalnızca onun sözlerini anmakla değil, eğitim anlayışını yaşama geçirmekle olanaklıdır. Bilimi rehber edinmek, aklı ve özgür düşünceyi savunmak, çocuklarımızın ve gençlerimizin çağdaş dünyanın gerektirdiği bilgi ve donanımla yetişmesini sağlamak hepimizin sorumluluğudur.

Görev başında yaşamını yitiren öğretmenleri saygıyla anarken, bugün görev yapan ve emekli olmuş bütün öğretmenlerin emeklerini de unutmamalıyız. Çünkü her öğretmen, yetiştirdiği öğrenciler aracılığıyla geleceğe bir iz bırakır.

Unutulmamalıdır ki bir ülkenin aydınlık geleceği, sınıflarda yakılan ışıkla başlar. O ışığı yakan öğretmendir. O ışığın yolunu açan ise Cumhuriyet ve onun Başöğretmeni Mustafa Kemal Atatürk’tür.

Öğretmenlik bir yaşam biçimidir. Eğitim bir ülkenin umududur. Cumhuriyet ise bu umudun en güçlü güvencesidir.

Başöğretmenimiz Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün izinde; bilimin, aklın, özgür düşüncenin ve çağdaş eğitimin ışığında yürümeye devam edeceğiz.
İyi ki öğretmeniz! İyi ki eğitim var!

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

Yeni Slow Radyo Yüz Ağdası