Cumalıkızık’ta Tarihî Adım: UNESCO Korumasındaki Köyün Sakinleri İlk Kez Psikolojik Mercek Altında

BURSA – UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Bursa’nın 700 yıllık tarihî köyü Cumalıkızık, sadece taş evleri ve asırlık dokusuyla değil, bu kez insanı merkeze alan öncü bir bilimsel çalışma ile dünya gündemine taşındı. Türkiye’de bir ilke imza atan “Dünya Kültürel Mirasının Sürdürülebilirliğinde Yerel Toplumun Psikolojik İyilik Hali: Cumalıkızık Köyü Örneği” projesi, 10 günlük yoğun bir saha çalışmasının ardından bugün düzenlenen görkemli bir kapanış töreniyle tamamlandı.Turizm Baskısı ve Köylünün Ruh Hali İncelendiUNESCO Dünya Mirası Gönüllüleri (WHV) 2026 programı kapsamında Türkiye’den seçilen 6 prestijli projeden biri olan bu çalışma, 27 Temmuz – 5 Ağustos 2026 tarihleri arasında köyde aralıksız olarak uygulandı. İş, Örgüt ve Endüstri Psikologları Derneği (IOCP) liderliğinde yürütülen projeye; Bursa UNESCO Alan Başkanlığı, Bursa UNESCO Derneği ve Cumalıkızık Kadınları Eğitim, Dayanışma ve Kalkındırma Derneği resmi paydaş olarak tam destek verdi.Proje kapsamında köyde konaklayan profesyonel gönüllüler ve psikologlar; UNESCO unvanı ve aşırı turizm yoğunluğunun, mahalle sakinlerinin mahremiyet algısı, iş-yaşam dengesi ve stres seviyeleri üzerindeki etkilerini araştırdı. Özellikle köyün taşıyıcı gücü
olan kadınlar ve gençlerin deneyimlerine odaklanılan çalışmada; odak grup görüşmeleri, mülakatlar ve katılımcı gözlem metotları kullanıldı.

Gönüllüler Köy Hayatına Doğrudan Katıldı

10 gün boyunca köyün günlük ritmine ayak uyduran katılımcılar; geleneksel dokuma ve ahşap işçiliği faaliyetlerine katıldı, köyün yeni logosu için çalıştı ve ziyaretçi yoğunluğu ölçümleri yaptı. Kültürel açıdan duyarlı bir “Ziyaretçi Rehberi” de hazırlayan ekipler, düğün ve cenaze gibi ananevi etkinliklere de iştirak ederek Somut Olmayan Kültürel Mirasın (SOKÜM) ruhunu yerinde gözlemledi. Aynı zamanda Yıldırım Belediyesi’nin “Her Şey Doğaya Dönüyor” sloganıyla yürüttüğü Sıfır Atık Köy Projesi de çevre bilinci kapsamında sahada desteklendi.”Köyümüz Birer Ortak Haline Geldi”Kapanış töreninde konuşan Bursa UNESCO Derneği ile Köy STK’larının Üyesi Bülent Uysal, projenin tarihi önemine dikkat çekerek şunları söyledi:”Türkiye’de UNESCO Ana Miras Listesi’nde yer alan ve içinde insan yaşayan sadece iki yer var; biri Safranbolu, diğeri Cumalıkızık. Bu miras gelecek nesillere sadece binalarla aktarılamaz. Hedef kitlenin tüm köy halkı olması, köylümüzü bu projenin birer ortağı haline getirdi. Köyde yaşayanların mevcut ruh hali ve motivasyonu, ilk defa doğrudan UNESCO’ya iletilmiş olacak.

“Bursa UNESCO Derneği Başkanı İlker Özaslan da törende yaptığı konuşmada, “Bursa ve Cumalıkızık’ın UNESCO kimliği yalnızca tarihi yapılardan ibaret değildir. Bu mirası yaşatan insanlarıyla anlam kazanmaktadır” vurgusunu yineledi.

Sonuç Raporu Birleşmiş Milletler Süzgecinden Geçecek

Saha çalışmalarından elde edilen verilerle hazırlanacak olan Sonuç Raporu, doğrudan UNESCO Genel Merkezine gönderilecek.

Burada Birleşmiş Milletler (BM) süzgecinden geçecek olan tespitler, tarihi köylerde insan yaşamını korumak ve desteklemek adına Türkiye’ye resmi birer vazife ve eylem planı olarak geri dönecek.
Cumalıkızık halkı, bu projeyle birlikte kültürel mirasın sadece bekçisi değil, korunması gereken en değerli unsuru olduğunu tüm dünyaya göstermiş oldu.

Haber Atilla Bayat