Yenişehir Burcun’a Yapılması Planlanan Çimento Fabrikasına Yargı Freni: ÇED Olumlu Kararı İptal Edildi

BURSA – Bursa’nın Yenişehir ilçesine bağlı Burcun Mahallesi sınırlarında özel bir şirket tarafından kurulması planlanan entegre çimento fabrikası projesine ilişkin önemli bir yargı kararı çıktı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından proje için verilen “Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu” kararı, Bursa 4. İdare Mahkemesi tarafından oy birliğiyle iptal edildi.

Karar, çevre örgütleri, meslek odaları ve bölge halkı tarafından uzun süredir dile getirilen çevresel ve tarımsal kaygılar açısından önemli bir hukuki gelişme olarak değerlendirildi.

Çevre ve Tarımın Korunması İçin Dava Açılmıştı

Burcun Mahallesi’nde kurulması planlanan çimento fabrikasının, bölgenin tarımsal üretim kapasitesi, yer altı ve yer üstü su kaynakları ile İznik Gölü havzası üzerinde geri dönüşü olmayan olumsuz etkiler oluşturabileceği gerekçesiyle Bursa Barosu, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) ile Bursa Tabip Odası tarafından ÇED kararının iptali istemiyle dava açılmıştı.

Davacılar, projenin yalnızca çevresel etkileriyle sınırlı kalmayacağını, aynı zamanda halk sağlığı, doğal yaşam, tarımsal üretim ve bölgenin ekolojik dengesi açısından ciddi riskler barındırdığını savunmuştu.

Bilirkişi Raporu Eksiklikleri Ortaya Koydu

Yargılama sürecinde Bursa 4. İdare Mahkemesi tarafından görevlendirilen geniş kapsamlı bilirkişi heyeti, proje sahasında detaylı inceleme gerçekleştirdi.

Çevre, harita, jeoloji, ziraat, meteoroloji, maden ve orman mühendislerinin yanı sıra şehir plancısı ve biyologlardan oluşan uzman heyetin hazırladığı raporda, ÇED sürecinde çevresel etkilerin bilimsel açıdan yeterli düzeyde değerlendirilmediği tespit edildi.

Raporda özellikle;

• Tarım arazileri üzerindeki olası etkilerin yeterince incelenmediği,
• Yer altı ve yer üstü su kaynaklarına ilişkin risk analizlerinin eksik olduğu,
• Bölgedeki flora ve fauna üzerindeki etkilerin bilimsel verilerle ortaya konulmadığı,
• Ekosistem bütünlüğüne yönelik değerlendirmelerin yetersiz kaldığı,
• Projenin çevresel etkilerine ilişkin birçok başlıkta eksik ve yetersiz inceleme yapıldığı

yönünde tespitlere yer verildi.

Mahkeme: Bölge Ağır Sanayi İçin Uygun Değil

Bilirkişi raporunu değerlendiren Bursa 4. İdare Mahkemesi, proje alanının hidrolojik yapısı, topoğrafik özellikleri ve zemin koşulları dikkate alındığında ağır sanayi yatırımı açısından uygun olmadığını belirtti.

Kararda ayrıca, hazırlanan ÇED raporunun özellikle biyolojik çeşitlilik, flora-fauna incelemeleri ve bilimsel yeterlilik bakımından ciddi eksiklikler içerdiği vurgulandı.

Mahkeme, bu gerekçeler doğrultusunda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilen “ÇED Olumlu” kararının hukuka uygun olmadığına hükmederek işlemin oy birliğiyle iptaline karar verdi.

Bursa Barosu: Mücadelemiz Sürecek

Kararın ardından Bursa Barosu Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu tarafından yazılı bir açıklama yapıldı.

Açıklamada, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşamanın anayasal güvence altında bulunan temel bir hak olduğu vurgulanarak şu ifadelere yer verildi:

“Anayasal bir hak olan sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına yönelen her türlü hukuka aykırılıkta, doğayı korumak ve hakları ihlal edilen yurttaşların yanında olmak adına bu haklı mücadeleye kararlılıkla devam edeceğimizi bir kez daha kamuoyuna saygıyla duyururuz.”

Çevre Mücadelesinde Önemli Karar

Mahkemenin iptal kararı, çevresel etkileri tartışma konusu olan sanayi yatırımlarında bilimsel değerlendirmelerin ve ÇED süreçlerinin hukuki denetime tabi olduğuna ilişkin önemli örneklerden biri olarak değerlendiriliyor.

Kararın, özellikle tarım alanları, su havzaları ve doğal yaşam üzerinde etkisi olabilecek benzer projelerde çevresel değerlendirme süreçlerinin daha kapsamlı ve bilimsel kriterler doğrultusunda yürütülmesi açısından emsal niteliği taşıyabileceği ifade ediliyor.