“Haklar Kâğıt Üzerinde Değil, Hayatta Olmalıdır”

İYİ Parti’den Görme Engelliler İçin Sert Çıkış: Mevzuat Var, Uygulama Yok!

İYİ Parti Kadın, Aile ve Sosyal Hizmetler İl Başkanı Sevilay Önder, Türkiye’de yüz binlerce görme engelli yurttaşın temel haklara erişimde sistematik olarak dışlandığını belirterek, kamunun açık bir sorumluluk ihlali içinde olduğunu vurguladı. Önder, görme engellilerin yaşadığı sorunların artık görmezden gelinemeyecek bir eşit yurttaşlık krizine dönüştüğünü söyledi.

“Erişilebilirlik bir lütuf değil, anayasal ve uluslararası hukukla güvence altına alınmış bir haktır” diyen Önder, Türkiye’nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi ile 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun açık hükümlerine rağmen, uygulamada ciddi ve yaygın ihlaller yaşandığını ifade etti.

Kamusal Alanlar Görme Engelliler İçin Hâlâ Kapalı

Önder’in açıklamasında, görme engelli bireylerin günlük yaşamda karşılaştığı engeller tek tek sıralandı. Buna göre:

• Kamu binalarında Braille alfabesiyle yönlendirme ve bilgilendirme sistemleri ya hiç yok ya da işlevsiz,

• Toplu taşımada sesli durak anonsları ve Braille yönlendirmeler yetersiz,

• Eğitimde Braille ders kitapları ve destek hizmetleri ihtiyacı karşılamıyor,

• İstihdamda görme engelliler “yapamaz” önyargısıyla dışlanıyor,

• Sağlık hizmetlerinde ilaç kullanımı ve tedavi süreçlerine dair erişilebilir bilgiye ulaşmak mümkün değil,

• Bankacılık ve kamu hizmetlerinde hâlâ refakatçi dayatması uygulanıyor.

Bu tablonun yalnızca bir sosyal politika eksikliği değil, açık bir hak ihlali olduğunu vurgulayan Önder, “Kanun var ama denetim yok. Hak var ama yaptırım yok. İşte asıl sorun budur” ifadelerini kullandı.

Meclis Gündemine Taşındı: 14 Maddelik Net Sorgulama

İYİ Parti olarak görme engellilerin yaşadığı yapısal sorunları bir kez daha Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdıklarını açıklayan Sevilay Önder, ilgili bakanlığın yanıtlaması istemiyle kapsamlı bir yazılı soru önergesi verdiklerini duyurdu.

Önergede öne çıkan sorular arasında şunlar yer aldı:

• Türkiye’de görme engelli bireylerin güncel sayısı ve eğitim, istihdam, yaş gruplarına göre dağılımı,

• Son 5 yılda erişilebilirlik yükümlülüklerini yerine getirmeyen kamu kurumları ve belediyelere yönelik denetim ve yaptırımlar,

• Kamu binaları, toplu taşıma araçları ve istasyonlarda Braille ve sesli sistemlerin yaygınlık oranı,

• Görme engelli öğrenciler için basılan Braille ders kitabı sayıları ve karşılanamayan talepler,

• Görme engellilerin istihdam oranları ve engelli kotasının doluluk durumu,

• İlaç kutularında Braille bilgilendirme zorunluluğuna ilişkin çalışmalar,

• Bankacılık ve kamu hizmetlerinde refakatçi dayatmalarına dair şikâyetler ve yaptırımlar,

• Kamu hastanelerinde Braille yönlendirme, hissedilebilir yüzeyler, erişilebilir danışma hizmetleri ve aydınlatılmış onamın erişilebilir formatlarda sunulup sunulmadığı,

• Sağlık hizmetlerinde görme engelli hastaların bilgilendirilmeden muayene edilmesi ve mahremiyet ihlallerine ilişkin başvurular.

“Bağımsız Yaşam Hakkı Ertelenemez”

Sevilay Önder, açıklamasının sonunda şu ifadeleri kullandı:

“Görme engelli bireyler yardım değil, haklarını istiyor. Bağımsız yaşam hakkı ertelenemez, görmezden gelinemez. Erişilebilirlik politikaları derhal güçlendirilmeli, denetimler artırılmalı ve yaptırımlar caydırıcı hale getirilmelidir. İYİ Parti olarak bu meselenin takipçisi olmaya devam edeceğiz.”

Önder, kamuoyunu ve ilgili tüm kurumları sorumluluk almaya çağırarak, görme engellilerin yaşamın her alanında eşit, bağımsız ve onurlu bireyler olarak var olmasının bir tercih değil, devletin asli görevi olduğunu vurguladı.