Sonraya bırakmak, zaman değişimi olmaktan öte ertelemenin perdelenmiş halidir. Her şeyi sonraya bırakmak kolaydır; ama şimdiden kaçma çağrıştırması ve psikolojik tuzak olması beklenen sonucu vermez. Sonra geldiğinde hayatınızın ritmini bozup bozmayacağından nasıl emin olacaksınız? Ötelemenin olumsuz hissi, vakit geçirmeden kapınızı çalar! Zaman tarafından angarya odasına alınması da cabası! Her şeyin bir gerçekleşme zamanı olduğundan, ötelediğiniz şimdide anlamlı ve değerlidirler.

Yapılan sadece bir ötelemedir, ötelemenin zaman ile çatışması nasıl önlenecektir? Yaşamın sana ayırdığı ve ayarladığı bir hayat ritmi vardır. Ötelediğiniz yaşam durumu, o şimdiye sığmaz ve birçok yaşamsal durumunuz etkilenir. Sonradaki şimdiye sığdırmaya çalışsanız da, şimdiki hissinizi sağlayabilecek mi? Hayır; çünkü hayatınızın olağan ritmine uygun davranış, şimdi değerlidir. Üstelik hissin tekrarı da yoktur. His, şimşek gibidir; nelerden etkilendiği, ne zaman ortaya çıkacağı ve hangi şiddette olacağı kestirilemez.

Yapılması arzu edilen davranış veya yaşamsal durumu sonraya bıraktığınızda ortaya çıkan his, öksüz kalır. Zamanında yapılmayan her yaşamsal değer, sonra yapılsa bile aynı etki ve ederde olacak mıdır? Sonraya bıraktığınız yaşam durumu, sığıntı gibi hissedilecek ve zaman ile çatışma sürpriz olmaz.

Bir işi reddetmekten çekindiğinizde veya kendinizi o anki sorumluluğa hazır hissetmediğinizde –“Hayır” demek yerine -“Sonra” demeyi tercih ettiğinizde, içinizde nasıl bir çatışmaya sebep olacağınızı tahmin edebilir misiniz? -“Benim bu işi yapacak kapasitem ve cesaretim yok.” demek yerine, -“Sonra” demenizin kaçamağınızdır. Bu durum, zihninize verdiğiniz geçici bir rüşvettir. Geçiciliği algıladığınızda hissettiğiniz burukluk, rüşvetin ederini koruyabilecek mi? “Sonra” dediğinizde; beyniniz o işi, yapacağına dair verilen sözle sahte bir rahatlama yaşayarak, aslında psikolojik bir tutsaklığa kapı aralarsınız. Sonranın geliş zamanını ve o anın psikolojik belirsizliğini, tahmin edebilir misiniz? Hissedilen negatif duygunun, yaşam sevincinizi nasıl etkileyeceğini biliyor musunuz? Şimdinin yerine geçmesi beklenen sonraki şimdide, muhtemelen bugün hissettiğiniz öteleme hissinin aynısını hissetmeyi beklersiniz; ama aynı olacak mıdır? Belirsizliğin negatif hisleri çağırmaya başladığını fark ediyor musunuz?

Geleceğin gelmemesi ihtimali hiç akla gelmese de çok kısa sonra sorgu odasında, hislerin saldırısına uğraması önlenemez. Yaşamın sunduğu her şimdi, “hissedilince var” olduğu için hiçbir sonra, şimdinin değerini koruyamaz. Üstelik, geleceğin yükünü taşıyabilecek misiniz?

Yaşamın hissedilmesinde en önemli kazanımın, yaşam sevinci hissinin gücüne ulaşma becerisidir. O beceri, yaşamın sunduğu donanımları elde etme sürecinde kazanıldığı için değeri büyüktür. Hayatınız için gerekli yaşamsal donanımları elde ettiğinizde istediğiniz hayatı sürdürebilirsiniz. Yaşam, her türlü donanımı sunmaya hazır bir ana gibidir. Bu süreci iyi değerlendirmeyip, değerini kavrayamadığınızda; yaşam size, istediğiniz hayat donanımını sunmayacaktır. Donanımların elde edilme sürecinde bazı insanların doğuştan şanslı olduğu düşünülse de başarılarını, bireysel becerileri ile elde ettikleri gerçeğini algılayamadığınızda; -“Ben neden şanslı değilim” gibi hisler, yaşam enerjinizi düşürerek özgüveninizi zedeler. Şanslı dediklerinizin yaşamsal donanımlarının hazır olması, ava giden birinin dağ bayır aşarak avladığı avın hazzı ile avdan dönüşte başka birinin verdiği avın hazzı aynı olur mu? -“Avlanmayı beceremedim!” hissi, yaşamsal özgüveni kökten sarsar.

Yaşamın sunduğu fırsatları kendinize donanım olarak biriktirdiğinizde, alın terinizin gururu ile yaşamayı hak edersiniz. Aynı okul sırasında oturduğunuz bir arkadaşınızın elde ettiği başarının kendisine; akıl, zekâ ve bireysel becerileri sonucunda yaşam tarafından sunulduğunu anlayamazsanız, şanstan söz edersiniz. -“Arkadaşım çok şanslı.” demek yerine; –“Çok çalışkandı. Benim elde etmeyi istediğim konum ve kariyerde; ama ben değilim.” demeniz gerekiyordu. Karakteriniz düzgün ise takdir eder, değilse kıskanırsınız! Oysaki gerçeğin şans olmadığını, içiniz acıyarak hissedersiniz. Başarının zamanında verilen emeğin sonucu olduğunu algıladığınızda; hiçbir yaşamsal durumun ertelenemeyeceğini de anlarsınız. Zorluk ve birçok etkenin engellemesine rağmen, hayatın bir süreliğine hediye olduğunu kavrayarak mutluluğun ertelenemeyeceğini algıladığınızda, yaşamla ve kendinizle çatışmanız azalır.

Ötelenen her yaşamsal durum, zararsız gibi gelse de zihnin olağan karmaşasında kirliliğe dönüşür. Yapılamayan her yaşamsal faaliyet, zihni kurcalar durur; hatta enerjinizi azaltır. Aslında -“Sonra” dediğinizde, –“Asla” demiş olduğunuzu fark etmezsiniz! Bu, bir yere gitmek için tren garına varıp da -küçük bir yaşam uğraşı nedeniyle- kaçırdığınız trenin arkasından; -“Sonrakine binerim.” demek gibidir. Zamanın geri döndürülemez olması, o anda hissedilmez; ama sizi bekleyen yaşam sürecinin belirsizliği, beyninizde çöreklenip duracaktır. Sonraki seferin rötar yapıp yapmayacağını veya sonra gideceğiniz yerin durumunun, nasıl olacağını öngörebilir misiniz? Kimseye belli etmeseniz de içinizdeki burukluk, davranışlarınıza yansır. –“Sonra” demenizin; değersizlik, ihmal, tembellik ve miskinlik hissini tetikleyerek nasıl bir içsel çatışmanın fitilini ateşleyeceğini tahmin edebilir misiniz?

Bilimsel araştırmalarda “İnsan psikolojisinin çöplüğü yoktur, her yerine getirilmeyen istek ve arzular bilinçaltında birikir.” bilgisi var. Bu tıpkı, yapmak istediğiniz şeyleri yazdığınız kâğıdı, yapamadığınızda buruşturup atmak istersiniz; ama atacak çöp kutusunun olmaması gibidir. Buruşturduğunuz kâğıtları cebinize koymak zorunda kalırsınız. Buruşuk kâğıtların çokluğu ile nasıl baş edebileceğinizi düşündünüz mü? Düşünceye dönen hislerinizin gereğini yapmadığınızda; beyninizde ne kadar olumsuz birikintiler oluşacağını bilebilir misiniz? Elbette her istenilen şeyin yapılması düşünülemez; ama her yerine getirilmeyen his ve düşünceden duyguya dönen yaşamsal yansımalar, hayatın ritmini bozar ve beyinde olumsuz birikintiler oluşturur. Bu birikintiler, psiko-sosyal travmaların da tetiklenmesinde önemli bir rol oynar.

Her sonraya bırakılan yaşam durumu ile zihin, meşgul olmaya devam eder ve biriktirir. Unutmayın o yükler ile birlikte, zaman ile girişeceğiniz savaşın galibi siz olmayacaksınız. Hayatı boyunca en küçük yaşam durumunu bile işini ve ortamı bahane ederek “sonra”ya bırakan bir insanın, sonra geldiğinde hayatının tamamen değişip ötelediklerini yapamayacak durumda olması, nasıl bir duygu olduğunu anlayabilir misiniz?

Hayatın cilvelerini yeni anlayan biri; -“Çok işim vardı. Çok para kazanıyordum. Aileme ve kendime hep sonra diyordum. Şimdi o sonraların hiç gelmeyeceğini ve ertelediklerimi yapamayacağımı anlayınca, içim kavruldu. Artık çok geçti” cümlesindeki, yaşam ile savaşın acımazsızlığını anlayabilir misiniz?

-“Başarı ve mutluluk, sonra diyenlerin değil; şimdideki potansiyeli değerlendirenlerin elinde şekillenir.” diyen söz, hayatınızın rehberi olmalıdır. Şimdide hissettiğiniz yaşam durumunuzu ertelediğinizde, sonranın gelip gelmeyeceğinden emin değilseniz -“Sonra” demeyiniz; çünkü ertelediğiniz, “hayatınız”dır. Hayatınız ertelenemeyecek kadar değerlidir.

“Sonra”mı diyorsunuz? yazısı ilk önce Zirvede Haber üzerinde ortaya çıktı.

Öğrenmenin asıl kökünü oluşturan algı becerisi, içgüdüsel miras üzerine inşa edilir. Sadece nefes almak yetmeyecektir! Çok fazla öğrenilmesi gerekenlerin olması, küçük insanın beyninde izler yarattıkça öğrenme hızlanır. Belli belirsiz izler, şekle dönmeye ve anlamlanmaya başlar. Yeni uyaranların fark edilmesinde başrol oynayan zekâ ve aklın doğuştan verilmesi, aslında insanın en büyük şansıdır. Şimdi işlevsellikleri eksiktir; ama yeni şeyler algılandıkça gelişecektir. Öğrenilenlerin bellekte biriktirilmesi ile başlayan serüven, ömür boyu sürecektir. Yaşam, hayatın tüm donanımlarını vermeye hazır ana gibidir; öğrendikçe algılanan uyaranlar, anlamlandıkça hayat için gerekli donanımlar da kazanılacaktır.

Öğrenme, “Deneyimler ve çevreyle etkileşim sonucu davranışlarda oluşan kalıcı ve uzun süreli değişim sürecidir.” Değişim, öğrenilenleri var eder. “Algılanmayan şey, yoktur” bilgisi, algının önemini anlatır ve konunun özü niteliğindedir. Aklı ve zekânın işlevselliği ile gelişen algı, hayatın tüm zamanlarında etkin roldedir. Birikimler, hayatın seyrini değiştirdikçe daha çok öğrenme gerektiği ortaya çıkar. Yeni şeylerin öğrenilmesi, algılama biçimi ve bilinç düzeyini geliştirerek farkındalık seviyesini arttırır.

Araba kullanmayı öğrenmek için koltuğa oturan insan için sürüş donanımları, anlamsızdır. Öğrendikçe ve algılandıkça var olacaktır. Neye yaradıkları ve arabayı nasıl hareket ettirdiklerinin bilinci, araba kullanma becerisini kazandırır. Aynalar, göstergeler, pedallar ve vites kolu, anlamsız sadece bir cisimdi; öğrenince bilinç haline gelerek araba kullanma becerisi olarak kazanıldı. Öğrenme öncesinde o beceri yoktu; ama şimdi var! Öğrenme, aslında olmaktır. Becerilerin artması, bir bilinçten diğer bilince terfi ettiren güç haline geldiği algılandıkça, öğrenmenin değeri de anlaşılacaktır.

İnsan zekâsını, aracın teknik potansiyeli varsaydığımızda; arabayı kullanmak, yolları tanımak ve motoru nasıl en iyi enerji ile kullanma becerisine ulaşmak öğrenmenin tezahürü sonucunda elde edilir. Araç, garajdan çıkmadığı sürece gücünün ve üstün teknik kapasitesinin bir anlamı olacak mıdır? Bilgi, zekâ ve akıl olmazsa ne değer taşıyacaktır ne de öğrenme! Zekâ yeni bilgileri işleme, yaşamsal kalıpları fark etme ve karmaşık problemleri çözme kapasitemizdir. Zekâ seviyesi, bilginin işlenmesi ile ortaya çıkan donanımı belleğe aktarma hızını arttırarak yeni öğrenilenleri eskilerle harmanlayıp öğrenmenin derinliğini ve verimini arttırır. Bilgi, öğrenme ve zekâ birbirlerini besleyen kaynaklar gibidir. Bilgi zekâyı, zekâ bilgiyi tetiklerken; öğrenme onay makamı gibidir. Farkındalık ve becerilerin kapısını açan öğrenme, bir şeyin varlığı ve yokluğu platformunda idareci konumunda olmasının önemi büyüktür. Öğrenme olmadan hiçbir şeyin anlamı çözülemez. Öğrenmeden, bilgi ve bilincin ederi anlaşılmadan insan olmanın kazanım ve değeri algılanabilecek midir?

Öğrenme ve bilinç, madalyonun iki yüzü gibidir. Bilinç, bilginin gösteri alanı sahne, öğrenme ise sahnede sergilenen oyunun belleğe kaydedilip kalıcı hale gelmesidir. Bir sonraki sahne deneyimi, artık bellektedir ve düşünmeden oynanır. Sürecin, farkındalık bilinci ile öğrenmeyi istemek gerekliliği ortaya çıkar ki; merak ve istek öğrenmenin asıl dürtüsü rolündedir. Merak olmadan istek doğmayacaktır. Öğrenme, istenmeden gerçekleşmez. Öğrenmenin detayında gizli olan “öğrenmeyi öğrenmek” donanımı, bilincin öğrenme faaliyetlerini denetlemesidir de. Bilinç, farkındalık katmanına yükselemediğinde; öğrenme sürecinde bir eksiklik olduğu ortaya çıkar ve öğrenme gerçekleşmez. Nasıl daha çok öğrenileceğinin tetikleyici konumunda olan istek, merak, zekâ ve aklın işlevselliği, hayatın seyrinde önemli bir rol üstlenir.

Öğrenme, beynin not defteri gibidir. Zekâ düzeyi, genellikle bu not defterinin büyüklüğü ve notlarla doldurma hızıyla ölçülürken akıl, ne yazılacağını belirler; öğrenme, bir anlamda “var” olmaktır. Zekâ ve öğrenme arasındaki ilişki, insanın hayat sürecinde yaşamdan elde edeceği donanımlara ulaştıran güç konumundadır.

–“Zeki olduğum için mi öğreniyorum, öğrendiğim için mi zekiyim?” sorusu, insanın kafasını karıştırsa da zekâ olmadan öğrenme, öğrenme olmadan da aklın öneminin olmayacağını algılamak zor olmaz. Bilimsel araştırmalardan, “Öğrenme, yolu açmanın becerisi; zekâ ise becerinin enerjisi” olduğunu öğreniyoruz. “Öğrendikçe zekâ kapasitesi artar” görüşü, zekâ ve öğrenmenin birbirini besleyen nehir gibi olduklarını anlıyoruz. Öğrenme, hayat yolunu açan greyder gibidir; böylelikle, öğrenme olmadan o yol, kat edilemeyecektir. Öğrendikçe hayat kolaylaşacaktır. “Öğrendikçe, beynin nöronları arasındaki iletişim artar ve bağlar güçlenir” görüşü ile öğrenme, var olmanın da ana ögesi konumunda olacağı bilincine ulaşılacaktır.

Albert Einstein; “Öğrenmeyi bıraktığınızda; ölmeye başlarsınız” sözü ile insanın adeta var olmasının şartlarını belirlemiştir. Hayat ile ölümün, nasıl bir döngüde olduğunu ve ilkesini belirlemiştir; öğrenmeyen insan, hayata nasıl uyum sağlayacaktır? Bir başka görüşte yer alan; “Öğrendikçe beyin hücre üretir” bilgisi var olmanın şartını, “Öğrenme süreci, beynin yapısını değiştirir ve hayat boyu sürer” bilgisi de öğrenmenin hayattaki rolünü anlatır. Bir başka çalışmada saptanan; “Öğrendikçe beynin kapasitesi artar” bilgisi, öğrenmenin hayatın olmazsa olmaz konumunda olduğunu ortaya çıkarır.

“Bir yetişkinde her gün, ortalama hücre sayısının %1’i kadar hücre ölür” bilgisinin ortaya çıkması, kulağa ürkütücü gelse de sağlıklı ve öğrenen insanda ölen hücrelerin yerine yenileri üretildiğini bilgisi sevindirici! Bilim dünyasının şimdilerde çok uğraştığı “Alzaymır” ın belirleyici konumunda olan “Beyinde hücre eksilmesi”, bu hastalıktan korunmanın, öğrenerek yeni bilgi, beceri ve donanım kazanarak korumakla mümkün olabileceği ortaya çıktı. Böylelikle öğrenmenin, hayatın ritmini yakalamakta vazgeçilmez olduğu algılanacaktır.

Biyolojik olarak hayatta olsanız bile öğrenmeyi bıraktığınızda, merak duygusu ölür. Merakın olmadığı bir hayat, sadece bir süreden ibarettir. Öğrenmek, beyne “Hala hayattayız ve keşfedecek şeyler var” sinyali göndererek aktif olmasını ve “hücre üretmesini sağlar” bilgisi, insana yüklenen görevi anlatır. Öğrenmemenin, yaşlanmayı hızlandıracağı açıktır, hatta hayattan koptuğunu! Öğrenmenin, biyolojik yaşınız ne olursa olsun zihni “genç” ve “çevik“ tuttuğu bilinci her insanın şansıdır!

“Beyin, tıpkı kaslarımız gibi kullan ya da kaybet prensibiyle çalışır” görüşü ile bilim dünyası, “Yeni şeyler öğrenmek, nöronlar arası bağları güçlendirerek hücre artmasına sebep olur” görüşleri ile öğrenmenin, hayatta kalma becerisinin ana ögesi olduğunu teyit eder. Öğrenmeyen insan, yeni yaşam durumlarına uyum becerilerini elde edemez. Böylelikle özgüven ve yaşama sevincinin de azalacağı sonucu çıkacaktır. Belirsizliğin arttığı bir yaşam durumunda, insanı insan yapan akıl ve zekânın tezahür şekli olan “sorgulama” becerisine de ulaşılamayacağı sonucu çıkar ki; bu, insanın düşünce ölümüdür! Öğrendikçe ve sorguladıkça gelişen beyin, zekâ, akıl ve beceriler, yeni yaşam durumunda etkin olabilecektir.

Yaşam size sorular sorar. Öğrenmek, bu sorulara verdiğiniz cevapların özgüvenini kazandırır. Bir şey, ilk kez anlaşıldığında veya beceri kazanıldığında beyin, “Mutluluk hormonu salgılar.” Bu da; “Yaşama Sevinci” dediğimiz duygunun en temel ilkesidir. İnsanın akıl ve zekâsını kullanarak hayat ile ölüm arasındaki ilişkinin kalitesini belirleyebileceğini bilmesi, her an beynini aktif tutarak öğrenmesi gerektiğini algılamasıdır da. Düşünceniz, yaşam sevinci enerjisi ile mutlu olma becerisine ulaşamazsa; bedeniniz de ölmeye başlayacaktır!

Öğrenmeyi bıraktığınızda; kendinizden vazgeçtiğinizi, öğrenmeye gerek duymadığınızda ise ölmeye başladığınızı bile anlayamazsınız!

Öğrenmezseniz… yazısı ilk önce Zirvede Haber üzerinde ortaya çıktı.

Ulusal, hukuki, sosyolojik ve psikolojik dinamikler, bireyi “var” eder. Kimliğinizi de. Uluslararası anılma biçiminiz ulusal kimliğinizdir. Resmi kurumlarda adınız, soyadınız ve size özel tanımlanmış vatandaşlık numaranızla anılmanız da hukuki kimliğinizdir. İçinde doğup büyüdüğünüz toplumun kolektif kültür ögelerini de içine alan coğrafya ve köken aidiyetiniz sosyolojik, “Ben kimim?” sorusuna verdiğiniz cevapta gizli olan “benlik” aidiyetiniz ise psikolojik kimliğinizdir.

Yaşadığınız kalabalıklar içinde -ayırt edici bir nitelik olarak- o insanlardan “Farkım ne?” diye kendinize sorduğunuz soruya, verdiğiniz cevapsınız! Yoksa farklılığınızı, fark etmiyor musunuz? Farklı olduğunuzu anladıysanız; “Beni farklı yapan şey, nedir?” diye hiç kendinize sordunuz mu? Cevabınızdan mutlu oldunuz mu? Cevabınız sizi anlattı mı? Bir başkası sizin farklılığınızı fark etti mi fark etmedi mi? Farklı olmak istemediğiniz oldu mu hiç? O zaman kendinize sorun -“Ben var mıyım?” diye; çünkü size ait özellik, nitelik ve farklılıklar olduğunun bilincinde değilseniz, “yok”sunuzdur. Kimliğinizin de farkında değilsinizdir! Farklılıklarınızın bilinci, sizi önce kendinizde sonra da çevrenizde “var” edecektir.

İçinde yaşadığınız sosyal çevrede sizi farklı yapan özellik ve niteliklerinizi fark ettiğinizde; “ben” kimliğiniz oluşmaya başlar ve onu benimsemeye başlarsınız. Aidiyet hissinin ilk temeli atılmıştır. Sıra sizi farklı yapan dinamiklerle, sosyal çevrede ve içinizde, “var” etmeye gelmiştir; acaba çevreniz sizi doğru mu anladı? Yoksa her biri farklı mı anladı? Kendinizi, her insana farklı yansıtmak işinize mi geliyor yoksa? Tepkilere göre mi tavır belirlediniz? Karşı tavırların hep olumlu olmasını mı istediniz? Karşıt olmamak için çaba harcadığınız oldu mu? Tepkilerinize karşı çıkıldığında geri adım attınız mı? Kimliğinizi yansıtmaktan korktunuz mu? O zaman kendinize sorun; “var mıyım?” diye.

Tüm bu soruların tek bir cevabı yoktur elbette ama ortak payda; “farkındalık bilinci”dir. Her şeyden önce her insan, kendi farklılığının farkında olmalıdır; çünkü her insanın özünde olan fıtrat, birbirinden farklı dinamiklerle örülüdür. Genetikten zekâ düzeyine, algı seviyesinden aklın kullanılma becerisine kadar her davranışsal dinamiğin etkilenme kökü farklıdır. Farklılık bilinci, aslında kimliksel sürecin en önemli dinamiğidir. Kimlik oluşumu, zordur; birey, o kadar çok yaşamsal ve davranışsal dinamiğin etkisinde kalır ki köşeye sıkışmış hisseder. Genetiksel değerler, aile, sosyal doku, eğitim, zekâ seviyesi ve inanışlar, kimlik oluşumunun ana parametreleridir.

İnsanın içine doğduğu çevreden etkileşiminin herkeste aynı olmaması, doğuştan gelen algı farklılıklarının ispatıdır aslında. Bilimsel çalışmaların; “İnsan, 4 yaşına kadar karakter, 7 yaşına kadar da benlik parametrelerine ulaşır.” saptaması, konunun özü niteliğindedir. “Ben” kavramının ortaya çıkması, bireyin benzersizlik bilincini tetikler ve kimliksel sürecin yoluna girildiğini anlatır. Sosyalleşme, eğitim ve farkındalık düzeyinin gelişmesi ile bilinçlenme farklılaşır. Özellikle “refleks” davranışlarda, karakter ve bilinçaltının etkisi zaman zaman ortaya çıkabilir; çünkü bilimsel çalışmalarda “İnsanın, 8 yaşana kadar tanık olduğu her şey, doğrudan bilinçaltına atılır ve orada ömür boyu saklanır” saptamasının ortaya çıkması, konuya açıklık getirir. İnsanın ne kadar çok yaşamsal dinamiğin etkisinde kaldığı göz önüne alındığında; kimlik bilincine kolay ulaşmadığını anlıyoruz. İnsan, 8 yaşından sonra bireysel tepki, muhakeme ve değerlendirme yetisine ulaşmasıyla farklılıklarının farkına varmaya başlar. Bilinçaltı, karakter, benlik, mistik değerler, aile, çevre, eğitim ve diğer toplumsal dinamiklerin etkisinde gelişen kişilik, onu diğer insanlardan farklı yapar. Bazen kişiliğiniz, kimliğiniz olarak algılanır.

Kişiliğin birçok davranışsal dinamiği doğrudan baskılama gücüne rağmen bilinçaltının ortaya çıkmasının engellenmesi, bastırılması, yönlendirilmesi ve sosyolojik aykırılıkları önlemenin yolu; bilinçlenme düzeyi ile doğru orantılıdır. Ulaşılması istenen toplumsal ederin hangi düzeyde olacağı belirlenirken bireyin, yaşamdan elde ettiği donanımların etkisi ile kimliğini fark etmesi önemlidir.

“Siz, kimsiniz?” sorusu bir anda sosyolojik algıyı tetiklediğinden, aidiyet karşılığı olarak algılanacak ve ifade, baskı altına girecektir. Bireyin kim olduğunun farkındalığı, düşünsel aidiyet kavramını sosyolojik bir derinliğe götürdüğü için soruya verilen cevap, aidiyetin ifade edilmesi veya edilmemesi olarak değerlendirilmesine yol açar. Kimlik, yakın çevrede daha çok bireysel farklılığının ifadesi olurken, yurt dışında milliyet aidiyeti kapsamında değerlendirilir. Birinde inanışlar, sosyal konumu ve kendini nasıl ifade ettiği olurken, diğerinde milli bilinçtir.

Sosyolojik etkileşim ve bilinçlenme, ulus kimliğinin aidiyeti ile öne çıkan donanımların davranışlara yansıması ile anlaşılabilecektir. Bireyin nasıl anlaşıldığı ile ortaya çıkan yargı biçimi, bireysel kimliğin sosyolojik karşılığı ile doğrudan ilintilidir. Yargı ve sorgu sürecinde olmayan ve kimliksel süreç yolunda olan insan, kendini özgürce ifade edebilecektir; ama sağlam olmayan bilinç düzeyi, bu özgürlüğün önünde en büyük engel haline gelecektir. Bireyin kendini nasıl ifade edeceğini bilmemesi, onu hem güvensiz yapacak hem de davranışlarında sürekli değişkenlik göstermesine neden olacaktır. Kendini tanıma, hissetme ve ifade etme şekli, bireyin kimliksel sürecinin taşıyıcı kolonlarıdır. Kolonların sağlamlığı, en temel insani kazanım olsa da sosyolojik baskı ve beklenen karşıt tepkiler, yansıtmayı değiştirebilecektir!

“Aidiyet, en temel psikolojik, güven ve bağlanma hissidir.” Bireyin kendini ifade biçiminde ortaya çıkan bu his, kısmen siyasi düşünceyi de içine alarak kimliğinizin en önemli dinamiği halindedir. Bireyi farklı yapan inanış, nitelik, özellik ve davranışsal farklılıklar, aidiyet bilincini beslemeye devam eder. İfade ve tepkilerde bu bilinç yansıtılamıyorsa; “boş kimlik” veya “sanal kimlik” olarak değerlendirildiğinden, bir anda tavır göstergesi olmuştur. Yapay bir yansıtma haline gelen söylemler, kimliğin içini dolduramaz. Sanal ve boş kimliğin en önemli göstergesi; davranış, söylem ve tavır sürekli değişmesidir. İçini ne ile doldurursan onu göstereceğinden; sürekli değişkenliği gözlemlenir. Aidiyet olmadığından sorgulamaya da gerek duyulmaz. Ne söylenirse doğru kabul edilmeye başlandığından; toplumsal algı ve söylemlerin rüzgârı, gideceği yeri belirlemeye başlar. Yönlendirilmelere açık hale gelindiği bile farkına varılmaz. Farklılık bilinci, davranış ve tavır haline geldiğinde; kimlik, gerçek ve dolu olarak değerlendirilebilecektir. Davranış ve tepkilerde; farklılıklar ortaya konulmaya başlar ve ifade edilmesinden korkulmaz. İfade edilmesinden korkulan farklılık, tutum, tavır ve davranış, “sanal ve boş kimlik” olarak değerlendirilecektir.

Karakter, benlik, kişilik ve toplumsal değerlerin oluşturduğu kendine has tavır ortaya koyma becerisinde kimlik bilincine ulaşan birey, kendini ifade ve tepkilerini yansıtma becerisine de ulaşır. Zaman zaman kişilik ile çatışsalar da karakter ve benliğin parmak izi kadar benzersizliği algılandığında; kimliğin de benzersizliği algılanır. İnanış, ideoloji, kabuller, sosyal ve kültürel gerçeklik, kimlikte hissedilen bilinç haline gelir. Bireyin kendine sorduğu “Ben, kimim?” sorusuna verdiği cevabı ve farklılığını fark ettiği tavrı, kimliğidir artık. Tavır, tepki ve davranışlarda, değişmezliğin istikrarı açıkça görülür haldedir; artık, kimliğinize ulaşmış ve farkındasınızdır.

Kimliğinizin Farkında mısınız? yazısı ilk önce Zirvede Haber üzerinde ortaya çıktı.

Sembolün tam ortasında yer alan nokta, şimdidir. Döngünün en güçlü etkileşim noktasıdır. Bir tarafı geçmiş, diğer taraf gelecektir. Her şimdinin, sadece o anda hissedilebileceği gerçeği, değerini büyütür. Zamanın en kısa hali olan o “an”ın döngü seline karışıp gideceği gerçeğini algıladığınızda; bir daha tekrarlanmayacağı bilincine ulaşırsınız!

İnsan bedeninde tezahür etmesiyle fark edilen geçmişin etkileri; kaygı, takıntı ve travmalar şimdide hissedilir. Aynı döngünün safhalarını oluşturan zaman diliminde geçmiş ve gelecekte olacakların enerjisinin şimdiyi nasıl etki altına aldığı, insan bedenindeki uyarı niteliğindeki etkilerle örtüşür. Döngünün doğurduğu enerjinin şimdide hissedilmesi, onun değerinin ne kadar büyük olduğunu ve hissedilmeden geçmemesi mantığını geliştirir.

Günlük hayatta durup dururken; “İçim sıkılıyor; bir şey olacak!” dediniz mi hiç? Onun ne olduğuna anlam veremezsiniz! Bilinmeyen bir enerjinin tezahür şeklidir o. Olan olduktan sonra, “Ben bunun rüyasını görmüştüm.”, “İçime doğmuştu.” veya “Biliyordum!” gibi ifadeler, geleceğin şimdiyi etkilediği bilincini güçlendirir.

Tahmin ile de ilişkilendirilebilecektir; ama tahminin, “Akla, sezgiye ya da birtakım verilere dayanarak, bilme ve kestirme becerisi” olması, gelecekteki olayın akıl ve bilinç etkisi ile planlanabileceği düşüncesini çağrıştırır ki; durum ile örtüşmez. Gelecekteki olaylar, bu dinamiklerden bağımsız olarak gelişir.

Bazı insanlarda gözlemlenen normal dışı yetenek ve davranışların “Parapsikoloji” alanına girdiği kabul edilse de parapsikolojinin incelediği konuların somut kanıtlarla doğrulanmamış olması, gelecekteki olaylar ile ilişkisi olabileceğini zannını zayıflatır; ama insanların neden böyle bir etki altına girdiğini açıklamak zordur. “Duyular dışı algılama gibi konulara ilişkin normal ötesi olayların, deneysel yöntem yoluyla değerlendirilmesi.” olarak tanımlanan Parapsikoloji, gelecekteki olaylar ile ilişkilendirilebileceği düşüncesini geliştirse de denetim dışı ve kontrol edilemez olması, geleceğin belirsizliği ile benzeşir. Bazı insanlarda gözlemlenen normal dışı yetenek ve davranışlarda, geleceğin etkisi olduğunu düşünmek, yanlış olmaz.

Genellikle, olan olduktan sonra söylenen; “hissetmiştim” söylemi, aslında beynin sinir hücrelerini etkileyen enerjidir; olan olmadığı için anlam verilememiştir. Kötü bir şey olacaksa; “içim sıkılıyor”, iyi bir şey olacaksa; “içim uçuş – uçuş” söylemleri durumun aynasıdır aslında. Tam inanılmasa da bir şeyin olacağını öngörüp buna göre davranıldığında; farkında olmadan o olayın gerçekleşmesinin zemini hazırlanır! Olanın, şartları bizim üzerimizden oluşturmasının izahı yapılabilecek midir? Aklın ve bilincin müdahalesi, olan olduktan sonra sebepleri ortadan kaldırmada tezahür eder! Elbette akıl ve bilinç, günlük hayat içinde her zaman etkindir. Pencerenin camına yumruk atmak veya atmamak, aklın ve bilincin kontrolündedir; ama evin tepesine düşen yıldırımın kontrolü, öyle mi? Elbette atmosferik şartlar oluştuğu için olduğu akıl ile öngörülebilecektir. “Bu fırtınada şimşek çakabilir.” söylemi, bir tahmindir, çakması ise “Olan olduğu gibidir.” algılanınca anlamlı olacaktır.

Sinirbilime göre; “Beyin, pasif bir alıcı değil sürekli tahmin yürüten bir organdır.” Bu tanımdan yaşanan tecrübeleri ve çevredeki küçük ipuçlarını -zekânın etkinliği ölçüsünde- analiz ederek bir sonraki adımda ne olacağını hesapladığını anlıyoruz. Bu hesaplamalarda akıl ve bilincin olması, geleceğin şimdiyi etkileyebileceği düşüncesi ile örtüşmez.

“Bilincin fark etmediği detayları beyin, işleyişi gereği kaydeder.” tespiti ilginçtir! Yeni tanıdığınız bir insanın ses tonundaki olumsuz enerji, onunla tartışacağınızı veya olumlu enerjinin onunla iyi bir diyaloğa gireceğinizi hissettirmesi, tahmin değil, beynin verileri çok hızlı işlemesidir. Beden, henüz bir karara varmadan önce gelecekteki olası durumlara tepki vererek, geleceğin etkisinde olduğunu belli eder. Riskli bir karar vermeden önce avuç içlerinin terlemesi veya karındaki anlatılamayan huzursuzluk, beynin geçmiş deneyimlere dayanarak bireyi, uyaran olarak algılaması olarak değerlendirebiliriz. Geleceğe dair hissedilen şeylerin büyük çoğunluğu, aslında geleceğin projeksiyonudur. Akıl, bilinç, öngörü, farkındalık ve tecrübelerin ortalaması bu projeksiyonun ışığı olmuştur. İyi veya kötü bir şey olacağını hissetmek, o şeyin olacağı anlamına gelmez; ama stres seviyesini arttırmasının izahı, nasıl yapılacaktır?

Sezgi, aslında “yıldırım hızıyla yapılan mantıktır.” Yılların birikimi olan tecrübeler, akıl erdirilemeyen çok kısa bir sürede duyguya dönüşür, sonra da davranışa. Biz buna “içime doğdu” deriz; oysa bu, beynin titreşimlerden etkilenme tezahürüdür. Geleceğin titreşimleri, şimdide tezahür etmektedir; ancak bu genellikle mistik boyuttan bağımsız, beynin mevcut verileri işleyip bireye, olabilirlilik senaryoları sunmasıdır. Denetlenememesi, ne olacağını da belirsizleştirecektir. Eğer içine doğanlar, sürekli kaygılandırıyorsa; bu geleceğin habercisi değil zihnin faaliyetidir; çünkü zihinde depo edilen olumsuzluklar, hayatın ritmini etkilemektedir. Davranışları ve palanları sabote etmektedir! Zihin, hayatınızda ne çektiğinizi ve nasıl hayatınızı sarsan duygularla baş edemediğinizi sıralamakta çok ustadır!

Rezonans Kanunu’nun, “Eğer gelecekte olmasını istediğin bir durumun duygusunu bugün hissedebiliyorsan, o geleceği şu anki gerçekliğine davet ediyorsun demektir.” ilkesi, insan hayatına alışılmamış bir pencereden bakmak gerektiği bilincini güçlendirir. Bu görüş, “Zaman dikey değil, daireseldir.” algısını geliştirerek dalga dalga yayılarak zamanı yok eden frekansın, etki alanının sınırsızlığını da anlatmaktadır. His, henüz olmamış olanın frekansına uyumlandığında; zamanı aşan enerji boyu, olacak olanın mesafesini yok etmez mi? Böylelikle; “geleceği hissetmek” gibi bir düşüncenin aykırılığına akıl erdirilebilir mi? Elbette spiritüel kuramlar ile çatışsa da şimdi ile geleceği birleştirebileceği düşüncesini tetikleyecektir.

Gelecek hissini büyüleyen düşünce, bireyin daha geniş bir açıdan bakması ve derin içsel dönüşümü ile anlam bulacaktır. Her an farklı hislerle gerçekleşen hayat; alışılmışın dışında olduğunda, ortaya çıkan zıt düşüncenin etkisi ne kadar olacaktır? İnsan gözünü kapattığı anda başlayan hayallerin hücumunu önleyebilecek midir? “Hissediyorum!” deli düşüncesini, yok sayabilir misiniz? Kişinin kendini, evreni veya yaşamın anlamını farklı bir boyuttan görmesine yol açacaktır. Deli ve aykırı hislerin, düş ve hayalleri etkilemesine karşı koyabilir misiniz?

“En küçük parçacıktan en büyük yıldıza kadar cisimler, titreşim halindedir.” diyen “Titreşim Yasası” evrendeki her şeyin kendi frekansında titreşen enerjiden oluştuğunu belirtir. Hissedilen ve olan her şeyin, bu yasa ilkelerinin etkileşimi ile oluştuğu gerçeği, zamanı, hayatı ve yaşamın sunduğu her durumu sorgulatacaktır. İnsan, aklı ve bilinç sınırlarının genişliğine, düşünce kapasitesi yetmiyorsa ne olacaktır? Böylelikle, Titreşim Yasası da anlaşılmayacaktır. Gelecekteki olayların titreşimi, şimdi de gerçekleşen olayı etkileyebileceği düşüncesini güçlendirecektir. Söylenen ve bedende tezahür eden şeylerin, titreşim frekansı olduğunu düşünmek gerekecektir.

Kuantum fiziğindeki bazı teorilerin, “Titreşim Yasası” ile etkileşimi, gelecekteki bir durumun şimdiki zamanı etkileyebileceğini akla getirecektir. Muhteşem döngüde; gelecek geçmişte, geçmiş gelecekte, şimdi her iki frekansta algılanacaktır. Geleceğin hissi, yaşanmış bir deneyim gibi o anın enerjisini titreştirdiğinde; elbette şaşkınlıkla hissedilecektir. Geleceğin hissi, bugün yaşama kafa tutma bilincinin zorluklarına göğüsleme ve başarma direnci verecektir. Gelecekteki bir olayın enerjisini şimdide hissetmek; aslında o potansiyeli “çapa” olarak kullanmak ve şimdiki anın kalitesini yükseltmek anlamına da gelecektir. Günlük hayatın nasıl etkilenebileceği seyrini belirleyen her insan, şimdiyi tam hissetmenin bir şans değil bir beceri işi olduğunu anlayacaktır.

Titreşim enerjisinin, “Evrende her şey, titreşim halindedir” kuralı gerçeği ile senkronize olan insanın enerjisi, gelecekteki enerjiye köprü kuracaktır. Aslında bu, kendi güçlenmiş titreşim enerjimizin geleceğin enerjisiyle uyumlanmasıdır da. Bilim Dünyası, “Düşünce ve duygulardaki düşük titreşimler (korku, suçluluk, utanç ve öfke) bedende sıkışmışlık hissini, yüksek titreşimler (sevgi, aşk, neşe, şükran ve huzur) genişleyen enerji hissini yayar.” görüşündedir. Kural ve zaman tanımayan hislerin, neden hissedildiği sorusunun cevabı, geleceğin hisleriyle senkronize olduğu algılandığında bulunacaktır!

Çekim Yasası, “Benzer olan, uyumlanan, aynı güçte olan benzerini çeker.” prensibidir. Düşünce ve duyguların tam senkronizesini sağlayarak, beynin bizim için “önemli” olanı seçme kabiliyetini aktif ederek “Evren, senin yaydığın enerjinin frekansı ile uyumlanır.” görüşünü güçlendirir. “İstediğiniz şeyi çekemezsiniz, titreşiminize uygun şeyi çekeriniz” anlamı ile Titreşim Kanunu ile uyumlanır. Gelecektekilerin frekansı, şimdiyi evrendeki izdüşümü ile eşleştirmesi, o uyumun bir parçasıdır. Çekim yasası, “bir şeyi istemek“ ile ilgilenirken; Kuantum, o şeyin “olabilirliğine” uyumlanır. Bu olabilirlik; insanın yaydığı güçlü istem enerjisinin güçlenmesiyle gelecekteki enerjinin uyumlanabileceğini akla getirir; ama enerjinizin, olmasını istediğiniz şeyin enerjisi ile uyumlanması ve aynı güçte olması gerekecektir!

Her şeyin titreşimde olduğunu bilmek, büyük bir güçtür aslında! Şimdide hissedilen titreşimler, geçmişteki travma ve kaygıların frekansında ise “düşük döngünün”, geleceğin frekansında ise “yüksek döngünün” etkisindedir.

Gelecek, Şimdiyi Etkiler mi? yazısı ilk önce Zirvede Haber üzerinde ortaya çıktı.

İstikrarlı olmanın öz disiplin ve özgüven ile sıkı sıkıya ilişkide olması, hedeflenen başarı ve yaşam durumunu doğrudan etkileyerek hayatın seyrini değiştirir. Yaşamın bu iki ana dinamiğini özümsemiş olanlar, istikrarın etkisi ile zor elde edilen güvenirliğe ulaşırlar. Bir şeyi bir gün başka, diğer gün başka türlü anlatan birinin istikrarsızlığına güvenebilir misiniz? Güvenirliğin en önemli unsuru haline gelen söylem ve davranıştaki tutarlılık, yaşamın ve bireysel ilişkilerin kendi kanalına oturmasını sağladığından; olanın olduğu gibi kabulünü de kolaylaştırır. Çelişkili ve öncekine zıt söylemler, akıl ve bilinç duvarına çarparak değerini kaybederler. Farkındalığı yüksek olanların itibar etmediği bu düşüncelere sadece “biatın kör karanlığı”nda olanlar, söylemlerin zıtlığına aldırış etmeden hiçbir şey olmamış gibi inanmaya devam ederler; çünkü zıtlığı fark etme şansı olan sorgulama becerisinin kapılarını “biat” kapatmıştır! Bu biat, öyle zifiri bir koyuluktadır ki hiçbir ışığın sızmasına izin verilmediğinden; sadece gösterilenin doğruluğu onaylanır ve inanılması istenir!

Eric Hoffler, “Kesin İnançlılar” da, kitle psikolojisinin başarı katsayısının yüksekliğini şu cümlelerle açıklar; “Birey, kendi benliğinde kabul edemediklerinden kurtulmak için o kitlede bulunur” der. Aslında birey, inanmak için aradığı eşiğe, kitlenin nasıl ulaştığını inceleyerek ulaşmak niyetindedir. Kendini motive etmek ve içindeki çelişkiden kurtulmak için onaylamak istediği düşüncelerin kitle tarafından da onaylandığını görmek istemektedir. Kabulde zorlandığı tutarsızlığı ve güvensizliği giderme çabası içindedirler. Sosyal ve siyasi arenada revaçta olan “onun, bir bildiği vardır” söylemi gibi gerekçe bulması gerekmektedir; oysaki teslimiyetin parke taşlarını döşediğinin farkında değildir. Sorgulama becerisi, insan olmanın olmazsa olmaz dinamiklerinden olmasına rağmen önemsizleştirilir; aslında bu yönelimin, bireyin kendi yetersizliğinin itirafı gibidir. Artık sorgulama gereksizdir! Kabul edemediği düşüncelere teslim olmak üzeredir ve inanma bahanesi bulunmuştur! Daha önce baş edemediği çelişkiler, bilinç yetersizliğinden kitlenin düşünce rüzgârında savrulup gitmeyi uygun görecektir.

Her davranışsal ve bilişsel çatışmanın altında güvensizlik ve dengesizlikler vardır. Kendisi ile iyi bir iletişim ve kimliksel kabul içinde olmayan insan, tutarsızlık ve istikrarsızlığının farkında olmaz! Kimliksel kabulün kökü olan kimlik parametrelerin ortaya konularak benimsenmesi ve bilinç haline gelmesi gerekecektir. Kimlik kabulüne ulaşamayan her bireyin yaşamı, kırılgan hale gelerek kolayca değişebilecektir; oysaki bu süreç devam ettikçe, daha çok dengesiz davranışlar yapması kaçınılmaz. Sağlıklı bir iletişimde olmazsa olmaz konumda olan özgüven ve inanırlık, hayatın seyrini doğrudan etkileyerek bireyin yaşam ve ilişkilerini düzene koyma gücündedir. Kimlik oluşumunun düşünce, inanç, kişilik, karakter ve benliğin onayından geçerek belirlenmesi, bireyin davranışsal gücüdür. Bu gücün kullanılma miktarı bireyin yaşamını istikrarlı hale getirerek, yaşam ile sağlıklı bir iletişim sağlama becerisi kazandıracaktır.

Bir kararda olmayı beceremeyen, şartların gerektirdiği şekilde değişen, kararsız, günü gününe uymayan istikrarsız birinin anlattıkları inançsızlık duvarında parçalanmaya mahkûmdur; çünkü sözün tutarlılığı, iletişimin ana dinamiği konumundadır. İnanırlığın içsel rahatlığı, doğru iletişimin kökünü oluşturduğundan, istikrarlı bir hayat; insana her zaman sağlıklı ve mutlu olmanın anahtarını hediye edecektir. Davranışsal çelişkiler incelendiğinde; dengesiz düşüncelerin etkisi görülecektir. Dingin, huzurlu ve mutlu bir hayatın kendi ile barışık ve öz güvenli olma becerisine ulaşmakla olacağını bilmek, insan hayatında istikrarın olmazsa olmaz olduğunu da anlatacaktır. Bu beceriye ulaşamayanlar, ne sağlam ve gerçek bir ilişki kurabilecektir ne de istikrarlı olmanın güvenirliğine ulaşabileceklerdir! Davranışlarının dengesizliği ile hayatta debelenip duracaklardır.

Çokça tanık olduğumuz siyasi sunum ve etkileşimler, “poli-tika” (çok-yüz) ölçütleriyle sunulduğu için, kime nasıl inanılacaktır? Yaşamının bir bölümündeki söylemlerine daha sonraları zıt söylemlerde bulunanları, dinlerken ne hissediyorsunuz? Toplumda elbette sorgulamaktan korkan kendilerine biat edenler bulunacaktır; vardır da! “Sorgulanmayan her söylem ve düşünce, inanç haline gelir” der, bilim. Sorgulama ihtiyacı duymadıkları düşünce, söylem ve kitlenin içinde olmalarına türlü klasik söylemlerle sebep üretip avunurlar. Detayı bilmek istemezler; çünkü öğrendikçe inançlarının zayıflayacağı korkusu vardır. Kulak verdiğinizde; “Ben böyle mutluyum, beni rüyamdan uyandırmayın!” diye bağırmaktadırlar aslında! Kabullenmenin kolay ve tatlı rüzgârında, sanal bir mutlulukla avunmaya devam etmektedirler! Karşı çıkan herkes, onların düşmanıdır! “Ben bilirim” söylemleri ile caka satmak egolarını okşar; ama bir gün uyandıklarında, kendilerini özgüvensiz ve kullanılmış bulurlar. Farkındalık düzeyi düşük, ilgisiz, bilinçsiz ve ilkesiz toplumlarda sorgulama becerisi olmadığından söylemler, öncekine zıt olsa da yeni söylenenlerin doğru olduğu kabulü gelişir!

Ülke yönetimindeki istikrar; sosyolojik huzurun, düzenin ve güvenin süreklilik durumunu ifade eder; ama istikrar kaygısıyla, bilimden uzaklaşarak baskı ve korku iklimini devreye sokarsanız, ne huzur kalacaktır ne de sosyal barış. Bir arada yaşama kültürünün özünü oluşturan “herkesi olduğu gibi kabul” bilincini içselleştirmek “sosyolojik kabul” haline gelmedikçe; sosyal barış ve güven ortamı sağlanamaz.

İstikrarın bir de ikiz kardeşi vardır; “ilke”. Kardeşler tek başlarına güçlü değillerdir. İlkenin tezahür şekli, istikrar ve kararlılık olarak ortaya çıkar. İlke olmadan istikrarın olmaması, ilkeyi önemli kılar. Kararlılık ve güvenirliğin de gücünü oluşturan ilke, istikrarın kaynağıdır. Kişinin özgüvenli olarak yaşama kafa tutma becerisinin gücüdür de. İlkenin sürdürülebilir kararlılıkta olmasını sağlayan diğer davranışsal ögelerin de güçlü olmasını gerektirecektir. Sağlam bir karakter yapısı, ilkenin sürdürülebilir olmasını sağlayarak daha da güçlenecektir. İlke, yaşamdan iyi ve mutlu bir hayat için gerekli donanımları elde etmiş bireylerde olan hayatın en önemli dinamiğidir. İlke, kimliği oluşmamış, kendi ile çatışan, dengesiz, özgüvensiz ve kişiliği eğreti olanlarda bulunmayacak kadar değerlidir!

İlkesiz ve istikrarsız bir insanı, ne dinleyebilirsiniz ne de ona inanabilirsiniz. Eğer dinlerseniz ve inanırsanız bir süre sonra değersiz hissetmeniz kaçınılmaz olacaktır; çünkü sözün ve davranışın kökünde değişmeyen bir ilke yoksa davranış tutarlı olmaz. Ortamına göre değişen söze inanabilir misiniz? Hayır. İlkesizliği size de bulaştırırlar. İlkesizlik, hayatınızı olumsuz yönde etkileyecektir. Kardeşler, davranışın pusulası gibidirler; ne yönde ne zaman ne yapılması gerektiğini belirlerler. Rotanın seyir defterini tutmaları nedeniyle, dümenin de uygun bir şekilde idare edilmesini ve belirlenen hedefe varılmasın sağlarlar. Denize bırakılan kâğıttan bir kayık, elbette bir yere varacaktır; ama bu varış yeri, ne planlanan ne de istenen yerdir; oysaki ilkeli ve istikrarlı olarak belirlenen rota, istenen yönde, istenen zamanda, istenen yere ulaştırır. İlkeli ve istikrarlı söz ve davranış yapan insanlar, istedikleri hedefe ve sosyal konuma ulaşabileceklerdir.

“Sürecin veya davranışın zaman içinde değişmeden, güvenilir bir şekilde sürmesi” olarak tanımlanan ilke ve istikrar, kural ve prensiplerin uygulama alanıdır. Eğer kişi veya sistemin etkin ve sağlam ilkeleri varsa; kararlarında ve davranışlarında tutarlılık olacaktır. Tutarlılık, doğrudan ilkenin tavizsiz uygulanması ile istikrarı yaratarak, bireyin yaşam mücadelesinde güçlü olmasını sağlar. Aslında ilke, istikrarın yazılı yasasıdır. Bir hâkim, yasalara uygun olarak doğru, adaletli ve istikrarlı kararlar verebilecektir. Yasalar, ilkenin sınırlarını, kararlar ise istikrarın sınırlarını belirler. Yasalar, ilkedir; hâkimin yasaya uygun kararı ise istikrardır. İstikrarın sürdürülebilir olması, ilkenin gücünü ispatlayarak; sosyal konum, hayatın ritmini ve içsel huzurun da sürdürebilir olmasını sağlayacaktır.

İnsan olma gururunun ana dinamiği, “değerli olma bilinci” olmadığı sürece; ne sosyal barış ne de sosyal huzurdan söz edilebilecektir! İnsanlar, topluluklar ve siyasi kitleler, kurdukları iletişimde; ilke ve istikrarı öne almadıkları sürece, değerden söz edilebilecek midir? Hayır. İlkenin etki alanı, istikrarın başarı sınırlarını belirlediğinden; ilke olmazsa istikrarın da olamayacağı, orada öylece durmaktadır! İlke ve istikrar ayrılmaz kardeşlerdir. İlke, istikrarın tohumu; istikrar, ilkenin meyvesidir. Davranış ve söylemlerini bu kardeşlerin gücünü kullanarak yapanlar, hem kendilerini hem de iletişimde oldukları sosyal katmanı değerli kılarlar. İlkesiz ve istikrarsız davranış sergileyenler ise hem kendilerini hem de çevrelerini değersizleştirirler!

İlke ve İstikrar, Hayatı Nasıl Etkiler? yazısı ilk önce Zirvede Haber üzerinde ortaya çıktı.

Planlanan bir süreçte olumlu duygu ve hislerle geçen hamilelikten sonra dünyaya gelen bebeğini kucağına alan annenin, his ve duygu yoğunluğunun tarifi yoktur. Aile, hediyenin hazzını iliklerine kadar hissetmektedir. Hediyenin şükranını yaşayan anne baba, asıl hediyenin bebeğe verildiğinin farkında değildir; hayat!

Büyüme zamanları, su gibi akar. “Ne çabuk da büyüdü!” söylemi, aslında bunun ispatı ve hissin aidiyetidir. Gelişim sürecinde, aile ve toplumun değer yargıları, yönelimler ve inanışlar davranışlara tezahür ederek her insanı farklılaştırır. Hayatın, hediye mi emanet mi geçici bir şey mi yoksa sınav alanı mı olduğu gibi inanışlar gelişir. Aile ve toplumsal etkiler, bu sürecin asıl gücünü oluşturur. Onun için hayatın, nasıl anlaşıldığı sorularına farklı cevaplar verilir. Aslında farklılıklar, toplumun olmazsa olmazı ve aynasıdır.

Kaynaklarda, “Karşılığında herhangi bir şey beklemeksizin verilen.” olarak tanımlanan “Hediye”nin anlamı, lütuf ve şükran hissini tetikler. Aslında hediye, alınan nefesin sayısı kadardır. Sürecin kısıtlılığı, burukluk hissettirir; ama hediyenin hangi zamanda, hangi düşünce ile nasıl süslenebileceğini belirleme çabaları ile hayatın seyri değişir. Anlamdaki bu değişim, mutluluk ve aidiyet hissini artırarak hayatı güzelleştirir. Diğer dinamikler -görev gibi algılanacağından- hayata dair şükran ve iyi hissin azalmasına sebep olacaktır. Kolektif kültürümüzdeki “ebedi hayat” düşüncesi etkindir. Devam etmekte olan hayatın değersizleşmesi gerektiği ve hızla geçerek ebedi hayata kavuşulması gerektiği zannını çağrıştırır. Sınavın gerginliği ise insan fıtratındaki korku, kaygı ve başarısızlığı tetikler.

Hayat, karşılık beklenen görev gibi kabul edildiğinde, değeri azalacaktır. Her anın tam yaşama mutluluğunu hissetmesi, insanın kendine verebileceği en büyük hediyedir. Bir defa sunulduğunun farkındalığı, onu bilincin en üst katmanına çıkararak, daha değerli hale getirecektir. Hediye de emanet de sınav yeri de geçici de kabul edilse çarçur etmeden, her anını hissederek yaşamak gerektiği algısına ulaşıldığında; hediyenin daha çok kıymeti bilinecektir.

Hayatına sadece kendisinin anlam kazandırabileceğini fark eden insan, yaşamın herkese sunmakta olduğu donanımların da sadece kendi becerileriyle elde edilebileceğini anlamasına yol açar. Benzersizlik ve geri dönüşsüzlük gerçeğini anlamadan, hediye olduğu da anlaşılmaz. Hayatın en küçük anı olan şimdinin gücü hissedildiğinde; hayat, her nefeste biraz daha değerli hale gelir. İyi veya kötü geçmesi onun değerini azaltmaz. İyi ve kötünün döngü enerjisi ile eşdeğer akışın bir kuralı olduğunu anlayan insan, hayatının kolaylaştığını fark eder. Bu kolaylığın bireysel beceri ve donanımların getirisi olduğu algıladığında; gerçek değerin kendisi olduğunu da anlayacaktır. Hayat gibi olağanüstü bir hediyenin verilmesi, şükran duygusunu hissettirir.

Sabah uyanmak, aslında mucizedir! Uyumadan önceki düşünce, his, duygu ve hayaller uyanınca devam edebilecektir ancak. Ya uyanamazsam diye, hiç düşündünüz mü? O zaman tüm hayaller, hisler ve duygular kaybolup gideceğinden; inanç kalıplarından bağımsız, hayatın ve yeni bir güne uyanmanın lütuf ve teşekkür duygusu ile anlamlandırılması gerekmez mi? Nefes alabildiğimiz, düşünebildiğimiz, konuşabildiğimiz, tepki verebildiğimiz kısaca; hayatı hissettiğimiz için minnettarlık ve şükran duygusu içimize dolması gerekir.

Her yeni güne uyanabilmek, yürüyebilmek, nefes alabilmenin hazzını hissedebilmek gibi basit görünen eylemlerin bile hediye olduğu fark edilmeden, hayatın değeri tam anlaşılabilecek midir?

Sağlıklı bir bedene ve ruha sahip olmak, büyük bir armağandır. Mutlu hisseden bir insanın mutluluğu, çevresine de bulaşır. Özlem, kaygı, stres, hüzün, kahır, isyan, küfür ve öfke hissiyle hayatın değeri anlaşılabilecek midir? “Her şey, tersi ile vardır.” ilkesinin bilinmesi, hayatın hiçbir zaman aynı düzeyde duygu ve düşünce ile hissedilmeyeceğini de anlatır. Kötü hissettiğinizde; bilin ki iyiye hissetmeye az kalmıştır.

Durduğunda ancak sona gelindiği anlaşılan -başlanılan noktaya dönülemeyen- bir dönme dolaptır hayat. Küçük bir hareketle başlayıp, gittikçe yükseklere çıkan dönme dolabın inmeye başladığını ve durmak için yavaşladığını anlayan insan, zamanın, hissin, nefesin, hazzın ve hayatın doyumsuzluğunu hissederek her şeyin bir anda bitebileceği algısına ulaşır. Nefesinin sayılı olduğu bilinciyle hayatı tam yaşamak gerektiği hissi, hayatın her anını yaşadığında tezahür eder.

İnanç, nefes, aile, evlat, sevgi, aidiyet, güven, mutluluk ve zaman gibi manevi değerlerin “hayatın hediyeleri” olarak algılanması, hayat ile bağı güçlendirecektir. Bu hediyelerin, standart bir zamanda ve pakette gelmeyeceğini fark etmek; aslında yeni bir bilinç katmanına ulaşmaktır. Bazen en yakınında olması bile onun fark edilmesini kolaylaştırmaz. Farkındalık düzeyinin yüksekliği, alınan her nefesin ve hediyenin en iyi şekilde yaşanmasının şartı olarak görülmesini sağlayacaktır; çünkü fark edilmeyen her şey, yoktur. Yaşamak için tek bir şansının olduğu bilinci, insanda şükran duygusunu tetikleyerek nefes almanın değerini yüceltir.

Kolektif kültürümüzde; hayatın farklı değerlendirmelerinin hepsi insana verilen değeri anlatır. Bu, “İyi insan ol, insanlara iyilik yap ve içinde sevgi denizinin dalgalarını coştur ve mutlu ol!” anlamına gelecektir. Armağan, -bir varış noktası değil- hayatın tadı ile hissedilebileceği anlamını taşır. Önemli olan, bu armağanı en iyi şekilde değerlendirerek, alınan nefesin minnetini duymaktır.

Hediyenin, hayatında varlığını hissedene verilebileceğini düşündüğümüzde; “var” olmanın önemi ortaya çıkar. Var olmayan birine, hediye verilebilecek midir? Kendi hayatında “Var” olmayı başararak, hayatının muktediri olmadan; hayat, hediye de olsa, emanet de olsa değeri bilinebilecek midir? Hayatın hissedilmeden, zamanın rakamları arasında kaybolup gittiğinin bile farkına varılamayacaktır.

İnsan, yaşamdan elde ettiği bireysel donanımlarla hayatının patronu olmayı başardığında; hayatın kendine hediye edildiğini anlar. Hayatının başrolüne ulaşmayı, kimsenin etkisi olmadan başardığında ise hediyeyi benimsemeye, güzelleştirmeye çabalar. “Bu benim hayatım” diye aidiyet hisseder; oysaki emanete dokunamayıp olduğu gibi koruması gerektiğinden aidiyet hissedilmez. Hediye olduğu bilinci; var olmanın değerini bilmeyi, verilen zamanı iyi kullanmayı ve hayata daha büyük bir özen ve tutkuyla bağlanmayı öğretir.

Hediyeyi verene şükran duyma hazzı, bilincin en üst katmanında gerçekleşir. Onun için var olma bilinci, insanı güçlü kılan, en önemli donanımdır. Ertelenen hayallerin gerçekleşmesini zamana bırakmaya, mutlu olmayı beklemeye, sevdiklerimize sarılmaya ve gülmeye vakit olduğunu biliyor muyuz? Ya yoksa!

Hayat nasıl kabul edilirse edilsin, iyi insan olmayı başarmak zorunda olduğumuzu anladığımızda; hayat, tam hissedilecek ve en yakın çevreye hissettirilecektir. İyi ya da kötü gibi hissedilen şeylerin, aslında bize mesaj olduğunu anlamak; hediyenin değerini artırır. Hayatın, yazboz tahtası olmadığını anlamak için mesajı iyi okuyarak, olanı kabul şuuru ile yaşandığında değeri anlaşılacaktır.

Hayat, uyandığımızda yeni güne verilmiş olağanüstü bir hediyedir; ne yapılması gerekiyorsa bugün, hatta şimdi yapılması için fırsat tanıdığını fark ediyor muyuz?

Hayat, Hediye mi? yazısı ilk önce Zirvede Haber üzerinde ortaya çıktı.

Olan şeyin şaşkınlığı ile “Hiç aklıma gelmezdi” söylemini çok duyarız. Akla gelmedik bir şey olmuştur. Olan şeyin olmasını sağlayan etkenin ortaya çıkmasına akıl erdirilmez. Günlük hayattaki çeşitli yaşamsal dinamiklerle boğuşan insana, olan şeyin tesadüfen olduğu zannı kolay gelir; oysaki sebepler, bilincin ulaşamadığı katmanda oluşmakta ve olan, olmayı beklemektedir! Daha sonra sebeplerin kolayca bulunması, bunun ispatı gibidir.

Yolda yürürken “Şans işte, geldi beni buldu” diyen insan, kafasına düşün cisme ve şansına karşı negatif duygular beslemeye başlar; hatta öfke. “Bunca kalabalıkta beni mi buldu?” diye içinden geçirir. Ne yapacağının şaşkınlığı ile öfkesi, tutturduğu hayat ritmini bozar. Bir anda kafasındaki hayat telaşlarının yerini düşen cisim alır. Belki de cismin düşme şartları o anda oluşmuştu kim bilir? Her şeyin olduğu gibi olmasını sağlamak için kendi içindeki sistematik, fark etmesek de faaliyettedir. Oraya 1 dakika geç gelse olan olmayacak zannedilecektir; ama olanın gerçekleşmesi için sebepler o anda oluşmuş ve olan olmuştur. Başına düşen cismin, binanın tepesinde süren inşaattaki ustanın keserinden fırladığı sonra anlaşılmıştır! İnşaatı devam eden binanın altından geçip geçmemek insanın aklıyla bulabileceği bir tercihtir; ama o tercih, olanın olma anında değil, olma sebepleri ortaya çıktıktan sonra akıl edilerek yapılabilecektir!

Olanın açıklanamayan olma olabilirliliği, her zaman tesadüf ile açıklama eğiliminde olan insan, oluş nedeni, biçimi ve sonucunu sonra çözdüğünde kendini sorumlu tutacaktır; ama artık olan olmuştur. Olanın olabilirliliği, orada öylece durmaktaydı ve biz fark etmiyorduk! Daha önceleri ve daha sonraları düşen cisimler oldu ve olacak, sıra bekledikleri düşünülmez! Şimdi, olana tanık olduğumuz için suçlu arıyor ve tesadüf ile ilişkilendiriyoruz! Ardından “Neden ben?” sorusu sorulmaya başladığında; bir anda hedef değişmeye başlar ve sebeplerin sorumlusu nedense hiçbir zaman kendisi olmaz! Ya kötü şansıdır ya da kendine kastı olan tesadüftür!

Maddenin durağan olduğu anlaşılmadan, kendi kendine hareket etmeyeceği de anlaşılmayacaktır. Olan, olağan karşılanmaz ve tesadüf suçlu ilan edilir. Derinlik Psikolojisinin kurucusu Carl Gustav Junk’a göre tesadüf, “Nedensel bir bağ olmaksızın anlamlı bir şekilde bir araya gelen olayların eşzamanlılığı” dır. Bu eşzamanlılık; “zaman – yer – düşme” nin o anda bir araya gelmesi gerekiyordu ve oldu. Bu eşzamanlılığa kültürümüzdeki “Tevafuk” da eklenince tesadüf, anlam değiştirerek mistik bir boyut kazanır.

Hayatın işleyiş kurallarını aklımızı kullanarak çözemediğimizde; olanları tesadüf olarak kabul etmek kolay gelir. Kendi sorumluluklarımızdaki aklın işleyişi ve kullanılması aksak işlediğinden; çağımız insanın en büyük sorunu olan “Kimlik arayışı” ve “Kendini Kabul” de başarılamadığı gözlenir; çünkü kimlik olmadan, kendini kabul de özgüven de gerçekleşmez. Her başa gelen şeyin sorumlusunun, ya tesadüf ya şansızlık ya da “Neden ben?” isyan duygularının şiddetiyle yaşam ile çatışma hali sürüp gitmektedir.

Hayat sahnesinde kendine düşen rolün, başrol oyuncusu olması için en önemli donanım; bilinç, özgüven ve farkındalık düzeyidir. İleriki zamanda oynanacak olan büyük oyunda başrol oyuncusu olmak için günlük yaşamdaki yaşananları, prova olarak kabul etmek gerekir. İnsan, önce kendi küçük hayat sahnesinde, sonra büyük

yaşam sahnesinde kendi rolünü oynar. Büyük oyunun kalabalık olan oyuncuları, daha donanımlı ve güçlü ise ne olacaktır? Kendi yaşamındaki başrolü, başkasına kaptırırsa ne olacaktır? Etkisiz ve küçük bir rol ile kendi hayatının ritmini kendi belirleyebilecek midir? Elbette hayır. Uygun görülen kadar rol üstlenilen hayat, kendine uygun olacak mıdır? Hayat oyunun kuralları bellidir; yaşamın sunduğu yeterli donanımlarla etkin ve güçlü rol elde edilebileceğini bilmek, kendi hayatının başrolünü oynaması gerektiğini de anlamak olur. Sonra istediğini başarma kapasitesine sahip olarak, yaşam sahnesine çıkılabilecektir.

Kainatta gerçekleşen her şeyin, bir sistematiğinin olduğu ve gerçekleşmesinin tesadüf olmadığını algılamak; olanın, olmasını sağlayan şartları kendi içinde hiç durmadan hazırladığını unutmamak gerekir. Rüzgarın esmesi, yağmurun yağması, aklın almadığı gezegenlerin yörüngesel hareketleri, gece ile gündüzün birbirini takip edişindeki sistematik hesaplar, atomların yapısı, böcek ve hayvanların çeşit dengesi vb. hepsi, muhteşem ölçü ve program işleyişiyle gerçekleştiğinin farkında mıyız? Her olan şey, kendi içindeki olağanüstü sistematik ile olma şartlarını hazırlamaktadır. Bu muhteşem işleyişin tesadüf olmadığını tam anladığımızda; her şeyin olduğu gibi olduğunu ve büyük yaşam sahnesinde kendi hayatımızın başrolünü oynamamız gerektiğini de anlamış oluruz.

Olanın olmasını sağlayan şartların neden ve nasıl oluştuğunu bilmeden, akış içinde sürüklenen insanın, yüksek katmanlarda gerçekleşen gizemi algılaması elbette zordur. Maddenin tüm oluş kuramlarını biliyor olsaydık; kimyasal, biyolojik ve manyetik etkileşimlerinin de tesadüf olmadığını anlayabilirdik.

Olan şeyin olma hazırlığının gizemini, olduktan sonra öğrenmemiz yeterli bilinç seviyesinde olmadığımızı hissettirir ve tesadüf olmadığını da anlamış oluruz. Hiç hesapta olmayan durumların içine çekildiğimizde hayal bile etmediğimiz olayları yaşarken buluruz kendimizi ve hayat sahnesinde hem oyuncu hem de yönetmen olduğumuzu anlarız. Yaşamın sunduğu hayat rolünün metnini unutunca ne olacaktır? Elbette akış değişecektir. Olanın asıl kökündeki anlamı çözemeden, tüm olanlara “neden” sorusunu sorarak isyan duygularıyla boğuşarak farkında bile olmadan hayatı hissetmeden akar gidecektir. Kendini akışa bıraktığında, suç olanlarda mı olacaktır? Üstlenilen rolün gereği olarak mı sahnedeyiz, yoksa kendimiz mi o rolü seçtik? Sorularına verilemeyen cevap, yaşamın sunduğu donanımlarla elde edilen gücün yetersizliğini hissettirecektir. Yaşam, bireysel beceri, akıl ve bilinçle kendini donatanlara hayat sahnesindeki rolün kendi seçimi olmasını sunduğunu unutmamak gerekir. Kendi donanımı ile seçilen rol, insanın kendi hayatının yönetmen sırlarını da öğretince; olanı olduğu gibi kabul etme bilincine ulaştıracaktır.

Bir anda size “Merhaba” diyen insan ile konuşmaya dalarsınız bazen. Kişilik ve davranış kalıplarının uyumu ile ona tanık olmak istersiniz. Nasıl olduğunu anlayamadan da onu kendinize tanık yaparsınız. Bir süre sonra o “Merhaba”nın tesadüfen olmadığını, hayatınızın bazı sinir uçlarının etkilenmesi ile hayatınızın akışı değişmeye başladığını anlarsınız. Hiç bir etkileşim, hissediş, düşünüş, bakış ve seziş tesadüf değildir. Hepsinin bir oluş nedeni ve sebebi vardır. “Merhaba”nın gerçekleşmesi için hissin oluşma şartlarını biliyor muyuz? O insanın kim olduğunun önceden bilinmemesi bunun ispatı gibidir!

Hayatınızın akışı değişecekse; hiçbir şey tesadüf değildir. “Merhaba” dedirten his, nasıl ortaya çıkmıştır? Hangi enerji boyunun uyumu ile bir anda akış değişmeye başlamıştır? Olan, adım adım gerçekleşmeye doğru gitmektedir aslında; ama hiçbir insan bu akışın farkında olmaz. Farkındalığımız yükseldikçe, yaşanılanları yukarıdan tüm detayı ile gözlemlemeye başlarız. Olanın asla tesadüfen olmadığını tam

algılayan her insanın, hayat sevinciyle artan enerjisi, kendine uygun enerjileri çekmeye devam edecektir.

Hayatımızda, ansızın da olsa bilerek de olsa yaşam düğmelerimize en fazla basan insanlar, en iyi öğretmenlerimiz olduğunu anlamamız; hiçbir şeyin tesadüfen olmadığını da algılamamıza sebep olacaktır. Olan şeyin, neyi öğretmek için olduğunu anlarsak; farklı bir bilinç düzeyine ve farkındalığa ulaşırız. Ulaşamazsak; olana tutsak olur, olanı tesadüf zannederek isyan içinde yaşamla kavga eder buluruz kendimizi. O farkındalığa ulaşıncaya kadar istemediğimiz şeyleri tekrar tekrar yaşamaya devam ederiz.

Bazen hissedilen olumsuzluklar, dostumuzdur aslında. Öğretirken biraz can acıtmıştır o kadar! Değişime sebep olduğunda olanı olduğu gibi kabule zorlar bizi ve hiçbir şey tesadüfen olmadığına bir kez daha inanırız. Değişmemiz için acımasız öğretmenin karşımıza çıkması gerekiyordur kim bilir! Kendi kontrolümüz dışındakileri, önceden kestiremeyiz. Olan, düşünülmediği için kolayca tesadüf ile anlamlandırılır; oysaki olanın gerçekleşme nedenleri, biz fark etmesek de oluşmuştur! Deprem, kaza, kötü his, hastalık, yaralanma ve deneyimsizlikler bilincimizin sınırlarını test eden olaylar olduğunu algıladığımızda; olanların anlamı değişir. Her olan, bir şey öğretir. Aslında yaşam çok deneyimli bir öğretmendir. Olana teslim olduğunuzda; o öğretmeni iyi dinler ve hayatınızın kolaylaştığını hissedersiniz.

Olan, tesadüf değildir. Belki de ansızın karşınıza çıkan öğretmen, dost ya da kendinizi kabul yolunun aydınlatıcısı olacaktır kim bilir? Yaşamın donanımlı insanlara hediye ittiği hayatın, sadece şimdiyi hissedince gerçekleştiğini unutmadan; olanların öğretilerini iyi okumak gerekir!

Olan, Tesadüf mü Olur? yazısı ilk önce Zirvede Haber üzerinde ortaya çıktı.

Kelimenin gücü ışık olmakla kalmaz ve algıyı değiştirerek davranışın dürtüsü haline gelir. Artık bilgiye dönmüştür. Bilinç olmuş, ışık olmuş ve düşünce olmuştur. Hayatın seyrini değiştirecek güçtedir artık. Tutarlı, etik ve güçlü olanlar, tutarlı ve etik davranışları tetikleyerek sosyal konumu ve psikolojiyi etkiler. Aslında etik olmayan davranışları, yanlış kullanılan kelimeler ve mimikler tetiklemiştir. Kullanım şeklinin önemi, öne çıkar. Sosyal ortamdaki konumu ve değerinizi belirlemeye başlarsınız. Kullandığınız kelime, artık sizsinizdir!

“Dil insanın evidir” der Martin Heidegger. Hayallerin, düşüncelerin ve fikirlerin doğduğu, büyüdüğü yerdir o ev. İnsan varsa dil vardır. Dil olmadan insan yaşayamaz. İnsanın kendini ifade edebileceği en önemli donanım, dilidir. Kullanılan her kelime, insanın hayatını kolaylaştırır. Yahya Kemal’in “Türkçe, ağzımda anamın ak sütüdür” sözü konunun özeti gibidir. Kullandığımız kelimeler, hayatımız, dünyamız ve bizi biz yapan değerlerin seslendirilmesini sağlayan, onlara hayat vererek görünür kılan sihirli anahtarlardır. Kelimenin sihrini anlamak, insanın kendini anlamasıdır da; çünkü sen kendini anlatabildiğin kadar sensindir.

“Kelime değişince hayat değişir mi?” Sorusuna hemen cevap verebilir misiniz? Bir anda film şeridine dönen hayatınızı, incelemeye başlarsınız. Ne zaman, nerede, kime, nasıl bir cümle kurduğunuzu ve o cümledeki kelimelerin hayatınızı nasıl değiştirdiğini hatırlarsınız. “Umut ettiğim o işim, diyaloğum iyi geçseydi, dikkatli olsaydım…” cümlesini içinizden söylediğinizde, istediğiniz gibi sonuçlanmayan o işiniz veya yaşam durumunuz için iç çekersiniz; ama artık çok geçtir. Kullandığınız kelimelerin, sizi tam anlatamadığına inanırsınız; oysaki siz, kullandığınız kelimelerdiniz! Olumlu geçen ve olan bir işiniz için; “Kendimi çok ifade ettim, iyi bir diyalog ortamı oldu…” diyerek özgüveninizin arttığını hissedersiniz. Kelimelerin ifade şekli o kadar önemlidir ki; aynı kelime iki kişi tarafından söylendiğinde bile ses tonu, mimik, vurgu ve sözün şiddetinin farklılığı ile kelime, hiç düşünülmeyen bir şekilde anlaşılacaktır. “Kastım bu değildi…” cümlesini çok duyarız.

“İnsan, sinirli, duygusal, heyecanlı, mutlu, mutsuz, stresli, korku içinde ve tedirgin olduğunda kelimeleri, akıl değil refleksler yönetir” der davranış bilimleri. Dingin ve sakinken aklın onayı ile söylenen cümleler, sizi istediğiniz şekilde ifade edecektir. Hiç kimse, anlattığı şeyin kastettiği şekilde anlaşılmamasını istemeyecektir. Elbette anlatılan, “anlaşıldığı kadar” algılanacaktır; ama sizden çıkan kelimelerin vurgu, şiddet, yumuşak veya sert, etik veya kaba, mimik desteğinin olup olmaması, anlamının tam söylenmesi, algıyı doğrudan etkileyecektir. Aynı söylemlerle ifade edilen cümlenin, insan sayısı kadar farklı algılanacağı gerçektir. İki kişi tarafından söylenen aynı cümle, biri asık suratlı, etik olmayan, diğeri yumuşak ve gülümseyen mimik ile söylediğinde aynı algılanmadığını görürüz; oysaki her söylem ve diyaloğun kastedilen gibi olması istenir. Farklı anlaşıldığında da; yanlışın, kullanılan kelimelerin kullanım şeklinde olduğu geç algılanır. Aynı sözcüğün çeşitli mimik ve surat ile söylenmesi, farklı anlam içerdiği fark edilmedikçe; kelimelerin sihri olduğu algılanmaz!

Kelimenin gücü, düşünceyi değiştirir mi? Kelimenin sihri, insanı büyüler mi? Sorularının cevabı, elbette “evet” tir; ama güç ve sihri belirleyen akıl ve bilinç düzeyi, insan hayatının en önemli donanımı olduğundan, öncelikle bu donanımın elde edilmesi gerekecektir. Yaşamsal donanımlarını, elde edemeyen her insan, kendi hayat yolunun karanlıkta kaldığını nasıl anlayacaktır? İş işten geçtiğinde algılanan hiçbir şeyin anlamı olmaz. Zaman geriye gitmeyecektir. Kastedilen gibi ve doğru algılandığı andan itibaren geri kalan hayat güzelleşecek ve özgüvenli mutlu bir hayat yaşanabilecektir. Mutluluğu kendi donanımlarının gücü ile yaşama kafa tutarak elde etmiş insanların oluşturduğu toplumun geleceği, her zaman aydınlık ve insani değerler taşıyacaktır. İnsani ve sorgulayıcı değerler taşımayan yaşamsal donanımlar, gerekli refah ve huzuru sağlayamayacaktır. Kendini güçlü kılacak donanımlarını elde edemeyen insan, güdülenmekten ve güdülmekten kurtulamayacaktır. Biat etmekten başka çareleri yoktur artık. Sorgulama yeteneğini kaybetmiş ve hayatını sadece “kabullenmelerle” sürdüren insanın, ne topluma ne de kendine hiçbir olumlu katkısı olmayacaktır. Güdülmeye, güdülenmeye, yönlendirilmeye, sömürülmeye ve ezilmeye mahkum olarak biatın kör karanlığında debelenip duracaklardır.

Kelimenin bilgiye dönmesiyle başlayan aydınlanma, hayatın ve ilişkilerin seyrini değiştirme gücüne sahiptir. Bir olayın nasıl gerçekleştiğini ayrıntıları ile bilmek, pek çok şeyi kapsar. Bilginin en ham hali veridir. Bir şeyi nasıl yapacağımızı bilmek, teorik bilgiyi pratiğe dökmenin kök halidir. Örneğin, mutfak malzemeleri, yiyecekler ve yemeğin yapılış bilgileri veridir; ama o yemeği pişirebilme becerisine deneyim ile ulaşılacaktır. Bilginin, deneyim ile birleşerek derin bir kavrayışa dönüşmesi, davranışın seyrini doğrudan etkiler. Bu, sadece ne olduğunu değil, neyin doğru, neyin yanlış olduğunu anlamayı ve doğru kararlar verebilmeyi de içerir. Bilgi ile ulaşılabilen bilinç düzeyi, kendimizi ve dünyayı anlayabilmeyi, doğru ve yanılışın hayatımızı nasıl etkilediğini bilme şansını kazandırır.

Kelimeler, yeni sosyal ortamlar inşa eder. Öğretmenler, yazarlar, şairler ve hikayeciler, kelimeleri kullanarak duyguları uyandırarak bizi farklı zamanlara ve mekanlara taşırlar. Tek bir cümle, sevinç, hüzün, korku, merhamet, umut ya da umutsuzluk hissettirebilir ve düşünceleri değiştirir. Güçlü bir konuşma ya da mantık yürütülen bir anlatım tarzı, inançları değiştirmeye, harekete geçmeye ya da olayları yeni bir perspektiften görmeye ikna edebilir. Kelimeler, iyileştirir de zarar da verebilir. Neşe içinde olan bir insana bir anda kötü kelimelerin söylenmesi, neşesinin alabora olmasına sebep olacaktır. Morali bozuk bir insana umut ve güven dolu kelimeler söylenmesi iyi hissettirebilecektir. Kelimelerin sihri algılandığında; gerçekliği şekillendirebileceği algılanacaktır. Kullandığımız dil, hem kendi hem de diğer düşünceleri etkiler. Bu etki, ilham verme ve sosyal çevreyi şekillendirme gücüne sahiptir. Sokakta “Su” yazılı bir kartonun altında su satan bir çocuğu herkes görür. Sıradandır, bizim toplumumuzda alışılmış bir durumdur bu. İlgi gösteren de olur göstermeyen de; ama o kartona “Annem evde aç, ona ekmek almam lazım” yazdığında; bir kısım insanın duygusu değişecektir. Su aynı sudur, insan aynı insandır; ama su ihtiyacı olmayan biri bile almak istediğinde kelimenin sihri davranışı değiştirmiştir. İşe çok ihtiyacı olan birinin, kullandığı kelimelerin sihrini anladığında durum değişebilecektir. Etik, duygusal ve doğru cümlelerle kendini ifade ettiğinde, kendini istediği gibi ifade edebilecektir. Doğru mimik, davranış ve sihirli kelimelerle süslenmiş cümlenin etkisi her zaman olumlu yönde etki edeceğini bilen insan, ilişkilerini ve hayatını güzelleştirecektir.

Kelime, bilgiye ulaştığında anlamlaşır. Bu anlam, fikri, duyguyu ve düşünceyi ifade eder. Hem olumlu hem olumsuz yönde olmasını sağlayan dil ve onu kullanan kişinin ifade şeklidir. Kelimenin bilgi ile buluşması bir anda ışık olur. Yapılacak davranışı değiştirir. Aslında “kelimenin sihri” kelimenin ışığıdır. Bilmediğimiz, anlamadığımız veya göremediğimiz şeyleri aydınlatır. Karmaşık bir konuyu açıklayan bir kelime, adeta zihnimizdeki karanlığı aydınlatır. Ham verilerin, doğru ve etik kelimelerle ifade edildiğinde ışığa dönüştüğünü bilmek, hayatı kolaylaştıracaktır. İnsanlar, doğru kelimelerle anlatılan bilgi sayesinde dünyayı farklı şekilde görmeye, kendini ve dünyayı tanıyan insanın vizyonu değiştiğinden olaylara daha gerçekçi bakmaya başlar. Sözcüklerin seçilerek, doğrudan ve dolaylı anlamlarına göre etkili kullanıldığı, ifade yeteneği gelişmiş bireylerden oluşan toplumlarda, başarılı olmak daha kolaydır.

Ağzımızdan çıkan her sözcüğün titreşiminde, sihir saklı olduğunu bilmek davranışların daha kontrollü olmasını sağlayacaktır. Kelimelerin anlamları ve niyetleri olur. Kelimenin daha söylenmeden bile insanın yüz ifadesi, mimik ve duruş şekli o kelimeyi ya etkisiz kılacak ya da sihirli bir şekilde etkisini gösterecektir. Birileri sizin hakkınızda sürekli aynı olumsuz sıfat ifade etse, bir zaman sonra motivasyonunuz düşer, olumsuz düşünmeye başlamaz mısınız? Hayatın her anında kullanılan kelimelerin gücü tam anlaşılmalıdır. O zaman, hem söylediğiniz hem duyduğunuz kelimelerin sihri aktive olacaktır.

“İnsan beyni kelimelerle düşünür.”  İfadesi aslında insandaki önemini anlatır. İnsan, düşünceleriyle konuşur ve duygularına göre davranış sergiler. Kelimenin, dolayısıyla düşüncenin kökündeki hissin ortaya çıkışında bile sihir vardır. Çok önem verdiğiniz bir diyalogda, bazen kelimeler boğazınıza düğümlenir, aklınız karışır, söyleyeceğinizi unutursunuz. Ya söyledikten sonra ne olacaktır? Heyecan fırtınası size gelemeye başladığında, gerçek mi sanal mı olacağınız belli olmaz. Doğru kullandığınız bir kelimenin sihri ortaya çıkar ve işiniz olur ya da yanlış ve etik dışı kullandığınız bir kelimenin olumsuz sihri ortaya çıkar olacak işiniz olmaz. Aslında kelimeyi söylemediğinizde bile karşıya bir his titreşimi gönderirsiniz. Nereden geldiği belli olmayan etki ile beyninizi işgal eden hissin gücü oranınca düşünceye, oradan da duyguya döndüğünde; davranış kaçınılmaz olur. Ya delibozuk olacaktır ya da aklıselim!

Bazen düşünceye evrilen sihirli kelimeler, insanın kaderini çizer. Bilinçli olarak, olumsuz kelimelerle oluşan cümleler yerine, olumlu kelimelerden oluşan olumlu cümleler kurmak, kelimelerin sihri olduğunu anlamaktır.

Kelimenin Sihri mi Olur? yazısı ilk önce Zirvede Haber üzerinde ortaya çıktı.